Objective

• Establish a single national standard for assessing and classifying the condition of all watersheds in Thailand.

• Determine the current health and functional status of each watershed based on ecological, hydrological, environmental, and socio-economic factors.

• Identify differences between healthy, degraded, vulnerable, and critical watersheds using measurable and comparable criteria.

• Provide a common evidence base for determining which watersheds require protection, rehabilitation, restoration, or intensive intervention.

• Create a consistent assessment foundation that can be used by national agencies, local authorities, researchers, and watershed management organizations.

Action

Define a National Watershed Assessment Framework covering:

• Ecological condition and ecosystem integrity

• Water quantity and hydrological function

• Water quality

• Forest and vegetation condition

• Soil condition and erosion

• Land-use pressure

• Climate and disaster vulnerability

• Human and development pressure

Establish standardized Watershed Health Indicators and measurable assessment parameters.

Develop a common scoring and weighting methodology so that watershed conditions can be compared across regions.

Establish watershed classification levels based on assessment results, such as:

• Healthy / Functioning Watershed

• Vulnerable Watershed

• Degraded Watershed

• Critical / High-Priority Restoration Watershed

Develop spatial assessment methods using GIS, remote sensing, hydrological data, environmental monitoring, and field surveys.

Establish minimum data requirements and data standards for watershed assessment.

Integrate assessment results into a national watershed database and spatial information system.

Establish a periodic reassessment mechanism so that watershed classification can be updated when ecological, hydrological, land-use, or climate conditions change.

Use assessment results to establish a national watershed baseline and identify priority areas for subsequent watershed restoration and management programs.

Expected Output

• National Watershed Assessment Framework with standardized assessment dimensions and indicators.

• National Watershed Health Indicator Set with clearly defined measurement methods.

• Watershed Classification System with standardized classes, thresholds, and criteria.

• National Watershed Health Score enabling comparison of watershed conditions across the country.

• National Watershed Condition Baseline showing the current status of major watersheds.

• National Watershed Classification Map identifying the spatial distribution of watershed conditions and priority areas.

• National Watershed Database integrating ecological, hydrological, environmental, land-use, climate, and risk information.

• Priority Watershed List identifying watersheds requiring protection, rehabilitation, restoration, or urgent intervention.

• A standardized evidence base for linking watershed assessment results to national watershed management, investment, and restoration planning.

Objective

• จัดทำ มาตรฐานกลางระดับประเทศ สำหรับประเมินและจำแนกสภาพของลุ่มน้ำทั่วประเทศให้ใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน

• ประเมิน สุขภาวะและหน้าที่ของลุ่มน้ำ ทั้งในด้านระบบนิเวศ น้ำ สิ่งแวดล้อม และแรงกดดันจากกิจกรรมของมนุษย์

• แยกแยะให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ลุ่มน้ำใดมีสภาพดี ลุ่มน้ำใดเปราะบาง ลุ่มน้ำใดเสื่อมโทรม และลุ่มน้ำใดอยู่ในภาวะวิกฤต

• ใช้ผลการประเมินเพื่อระบุว่า พื้นที่ใดควรอนุรักษ์ พื้นที่ใดควรฟื้นฟู และพื้นที่ใดต้องได้รับการแทรกแซงเป็นลำดับเร่งด่วน

• สร้างฐานข้อมูลกลางที่หน่วยงานรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นักวิชาการ และหน่วยงานด้านลุ่มน้ำสามารถใช้ร่วมกันได้

Action

จัดทำ กรอบการประเมินลุ่มน้ำระดับประเทศ โดยครอบคลุมองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

• สภาพระบบนิเวศและความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ

• ปริมาณน้ำและหน้าที่ทางอุทกวิทยา

• คุณภาพน้ำ

• สภาพป่าและพืชพรรณ

• สภาพดินและการชะล้างพังทลาย

• แรงกดดันจากการใช้ประโยชน์ที่ดิน

• ความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภัยพิบัติ

• แรงกดดันจากชุมชน เมือง เกษตรกรรม และกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

กำหนด ชุดตัวชี้วัดสุขภาวะลุ่มน้ำ (Watershed Health Indicators) ที่สามารถวัดและติดตามได้

กำหนด วิธีการให้คะแนนและค่าน้ำหนัก ของแต่ละตัวชี้วัด เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบสภาพลุ่มน้ำระหว่างพื้นที่ได้

กำหนด ระดับการจำแนกสถานะลุ่มน้ำ ตามผลการประเมิน เช่น

• ลุ่มน้ำสมบูรณ์ / ทำหน้าที่ได้ดี

• ลุ่มน้ำเปราะบาง

• ลุ่มน้ำเสื่อมโทรม

• ลุ่มน้ำวิกฤต / ลุ่มน้ำที่มีความสำคัญสูงต่อการฟื้นฟู

พัฒนาวิธีการประเมินเชิงพื้นที่โดยใช้ GIS ภาพถ่ายดาวเทียม ข้อมูลอุทกวิทยา ข้อมูลตรวจวัดสิ่งแวดล้อม และการสำรวจภาคสนาม

กำหนดมาตรฐานข้อมูลขั้นต่ำและรูปแบบข้อมูลที่จำเป็นสำหรับการประเมินลุ่มน้ำ

เชื่อมโยงผลการประเมินเข้าสู่ ฐานข้อมูลและระบบสารสนเทศลุ่มน้ำระดับประเทศ

กำหนดรอบการประเมินซ้ำ เพื่อให้สามารถปรับสถานะลุ่มน้ำได้เมื่อสภาพระบบนิเวศ น้ำ การใช้ที่ดิน หรือภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

จัดทำ Baseline สถานะลุ่มน้ำของประเทศ เพื่อให้ทราบว่าสถานการณ์ปัจจุบันของแต่ละลุ่มน้ำอยู่ในระดับใด

ใช้ผลการจำแนกเป็นฐานสำหรับกำหนด พื้นที่เป้าหมายและลำดับความสำคัญของมาตรการจัดการและฟื้นฟูลุ่มน้ำ ใน Action Layer ถัดไป

Expected Output

• กรอบการประเมินลุ่มน้ำระดับประเทศ ที่กำหนดมิติและตัวชี้วัดมาตรฐานเดียวกัน

• ชุดตัวชี้วัดสุขภาวะลุ่มน้ำระดับประเทศ พร้อมนิยาม วิธีวัด และเกณฑ์การประเมินที่ชัดเจน

• ระบบจำแนกสถานะลุ่มน้ำ พร้อมระดับ เกณฑ์ และ Threshold ที่เป็นมาตรฐาน

• คะแนนสุขภาวะลุ่มน้ำระดับประเทศ ที่สามารถใช้เปรียบเทียบสภาพของลุ่มน้ำแต่ละพื้นที่ได้

• ฐานข้อมูลสถานะลุ่มน้ำ (National Watershed Condition Baseline) ที่แสดงสภาพปัจจุบันของลุ่มน้ำทั่วประเทศ

• แผนที่จำแนกสถานะลุ่มน้ำระดับประเทศ แสดงพื้นที่สมบูรณ์ เปราะบาง เสื่อมโทรม และพื้นที่วิกฤต

• ฐานข้อมูลลุ่มน้ำระดับประเทศ ที่เชื่อมโยงข้อมูลระบบนิเวศ น้ำ สิ่งแวดล้อม การใช้ที่ดิน ภูมิอากาศ และความเสี่ยง

• บัญชีลำดับความสำคัญของลุ่มน้ำ (Priority Watershed List) เพื่อระบุพื้นที่สำหรับการอนุรักษ์ ฟื้นฟู หรือแทรกแซงอย่างเร่งด่วน

• ได้ ฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ระดับประเทศ สำหรับเชื่อมโยงสถานะของลุ่มน้ำเข้ากับการกำหนดนโยบาย การจัดสรรงบประมาณ การลงทุน และแผนงานฟื้นฟูลุ่มน้ำของประเทศ