Objective

• Establish a unified planning system that converts watershed assessment results and restoration priorities into practical, area-based restoration plans.

• Ensure that restoration is planned at the whole-watershed scale, rather than as isolated projects by individual agencies or sectors.

• Integrate forest, soil, water, ecosystem, land use, agriculture, settlements, infrastructure, disaster risk, climate adaptation, and community needs into a single restoration planning process.

• Define what should be restored, where it should be restored, how it should be restored, when it should be implemented, and who should be responsible.

• Ensure that restoration interventions address the underlying causes of watershed degradation, rather than treating individual symptoms or isolated locations.

• Create a common planning framework that allows restoration programs from different agencies to be spatially connected, technically compatible, and mutually reinforcing.

• Establish a direct link between watershed condition → restoration priority → restoration strategy → implementation program → measurable outcomes. This integrated planning logic is consistent with established watershed-planning approaches that combine baseline assessment, objective setting, intervention selection, implementation, and progress tracking.

Action

• Develop a National Integrated Watershed Restoration Planning Framework that defines the standard planning process from watershed diagnosis through implementation and evaluation.

• Use the outputs of AC-SI-021-01-01 National Watershed Assessment and Classification System as the baseline for identifying watershed problems and ecological conditions.

• Use the outputs of AC-SI-021-01-02 National Watershed Restoration Priority System to determine the geographic areas and intervention levels requiring planning.

• Conduct watershed-level problem diagnosis to identify:

  • Forest and vegetation degradation

  • Soil erosion and land degradation

  • Altered surface-water flow

  • Reduced infiltration and groundwater recharge

  • River and stream degradation

  • Wetland and riparian degradation

  • Water-quality deterioration

  • Sedimentation

  • Flood and drought vulnerability

  • Unsustainable land-use practices

  • Human activities creating pressure on watershed functions

• Develop spatial restoration zoning to determine different types of restoration intervention according to the characteristics and problems of each area.

• Establish restoration planning zones such as:

  • Headwater and Forest Restoration Zone

  • Soil and Landscape Recovery Zone

  • River and Riparian Restoration Zone

  • Wetland and Water Retention Zone

  • Agricultural Watershed Transition Zone

  • Community and Settlement Resilience Zone

  • Critical Ecological Recovery Zone

  • Design integrated restoration measures for each zone rather than applying a single restoration technique across the entire watershed.

  • Develop Restoration Intervention Packages combining appropriate measures such as:

    • Forest and natural regeneration

    • Soil and erosion control

    • Water retention and infiltration enhancement

    • River and stream restoration

    • Wetland restoration

    • Sustainable agricultural land management

    • Invasive-species management

    • Habitat and ecological connectivity restoration

    • Community-based watershed management

    • Climate and disaster resilience measures

  • Establish upstream–midstream–downstream linkages so that interventions in one part of the watershed support ecological and hydrological recovery in other parts.

  • Develop spatial restoration scenarios that allow alternative intervention strategies to be compared before implementation.

  • Assess expected outcomes of each restoration scenario in terms of:

    • Water availability and hydrological regulation

    • Runoff and flood risk

    • Soil erosion and sedimentation

    • Water quality

    • Ecosystem recovery

    • Biodiversity

    • Agricultural productivity

    • Community resilience

    • Restoration cost and long-term maintenance requirements

  • Establish short-, medium-, and long-term restoration plans with clearly defined milestones.

  • Develop an integrated investment and implementation plan linking restoration priorities with budgets, responsible agencies, implementation areas, and project timelines.

  • Establish mechanisms for cross-agency coordination and stakeholder participation, ensuring that local communities, land users, government agencies, researchers, and other relevant stakeholders can contribute to planning and implementation. Participatory and evidence-based planning has been shown to improve the linkage between ecological and socio-economic objectives and support implementation.

  • Establish a monitoring and evaluation system that measures whether planned interventions actually improve watershed functions and allows plans to be adjusted based on results.

Expected Output

• National Integrated Watershed Restoration Planning Framework with standardized planning principles, processes, and requirements.

• Integrated Watershed Restoration Plans for priority watersheds across the country.

• Watershed Restoration Zoning Maps identifying appropriate restoration functions and intervention areas.

• Watershed Problem and Root-Cause Maps showing the major drivers of degradation and their spatial relationships.

• Integrated Restoration Intervention Packages specifying appropriate restoration measures for each type of degraded area.

• Upstream–Downstream Restoration Strategy ensuring that interventions are connected across the entire watershed system.

• Restoration Scenario and Intervention Models for comparing alternative restoration approaches before investment.

• Multi-Year Watershed Restoration Programs covering short-, medium-, and long-term implementation.

• Integrated Investment and Implementation Plans linking priority areas, interventions, budgets, responsible agencies, timelines, and expected outcomes.

• Cross-Agency Watershed Restoration Coordination Mechanism to align projects that affect the same watershed.

• Watershed Restoration Monitoring and Evaluation Framework with measurable ecological, hydrological, environmental, and socio-economic indicators.

• A national planning mechanism that ensures watershed restoration moves from assessment and prioritization to coordinated implementation and measurable ecological recovery, rather than remaining a collection of disconnected projects.

Objective

• ติดตั้ง ระบบวางแผนฟื้นฟูลุ่มน้ำแบบบูรณาการระดับประเทศ ที่สามารถเปลี่ยนผลการประเมินสภาพลุ่มน้ำและลำดับความสำคัญให้กลายเป็นแผนฟื้นฟูที่นำไปปฏิบัติได้จริง

• ทำให้การฟื้นฟูเกิดขึ้นในระดับ ทั้งระบบลุ่มน้ำ ไม่ใช่การดำเนินโครงการแยกส่วนตามหน่วยงานหรือรายพื้นที่

• บูรณาการ ป่าไม้ ดิน น้ำ ระบบนิเวศ การใช้ที่ดิน เกษตรกรรม ชุมชน โครงสร้างพื้นฐาน ความเสี่ยงจากภัยพิบัติ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความต้องการของประชาชน เข้าสู่แผนเดียวกัน

• กำหนดให้ชัดเจนว่า จะฟื้นฟูอะไร ที่ไหน ฟื้นฟูอย่างไร เมื่อใด ใครเป็นผู้ดำเนินการ และต้องการให้เกิดผลลัพธ์อะไร

• ทำให้แผนฟื้นฟูสามารถแก้ไข สาเหตุของความเสื่อมโทรมของลุ่มน้ำ ไม่ใช่เพียงแก้ปัญหาที่ปลายเหตุหรือแก้เป็นจุด ๆ

• สร้างกรอบกลางที่ทำให้โครงการของหน่วยงานต่าง ๆ สามารถ เชื่อมโยงกันในเชิงพื้นที่ สอดคล้องกันในเชิงเทคนิค และสนับสนุนกันในเชิงผลลัพธ์

• เชื่อมโยงกระบวนการอย่างเป็นระบบตั้งแต่ สภาพลุ่มน้ำ → พื้นที่สำคัญ → กลยุทธ์การฟื้นฟู → แผนดำเนินงาน → ผลลัพธ์ที่วัดได้

Action

• จัดทำ กรอบการวางแผนฟื้นฟูลุ่มน้ำแบบบูรณาการระดับประเทศ โดยกำหนดกระบวนการมาตรฐานตั้งแต่การวิเคราะห์ปัญหาไปจนถึงการดำเนินงานและประเมินผล

• นำผลจาก AC-SI-021-01-01 ระบบประเมินและจำแนกลุ่มน้ำระดับประเทศ มาใช้เป็นข้อมูลฐานในการวิเคราะห์สภาพและปัญหาของแต่ละลุ่มน้ำ

• นำผลจาก AC-SI-021-01-02 ระบบจัดลำดับความสำคัญพื้นที่ฟื้นฟูลุ่มน้ำระดับประเทศ มาใช้กำหนดพื้นที่เป้าหมายและระดับความเร่งด่วนในการวางแผน

• วิเคราะห์ปัญหาในระดับลุ่มน้ำเพื่อระบุสาเหตุสำคัญ เช่น

  • การเสื่อมโทรมของป่าและพืชพรรณ

  • การชะล้างพังทลายและเสื่อมโทรมของดิน

  • การเปลี่ยนแปลงเส้นทางและรูปแบบการไหลของน้ำ

  • การลดลงของการซึมน้ำและการเติมน้ำใต้ดิน

  • การเสื่อมโทรมของแม่น้ำ ลำห้วย และทางน้ำธรรมชาติ

  • การเสื่อมโทรมของพื้นที่ชุ่มน้ำและพื้นที่ริมลำน้ำ

  • คุณภาพน้ำเสื่อมโทรม

  • ปัญหาการสะสมของตะกอน

  • ความเสี่ยงจากน้ำท่วมและภัยแล้ง

  • รูปแบบการใช้ที่ดินที่ไม่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่

  • กิจกรรมของมนุษย์ที่สร้างแรงกดดันต่อการทำหน้าที่ของลุ่มน้ำ

• จัดทำ โซนการฟื้นฟูเชิงพื้นที่ (Restoration Zoning) เพื่อกำหนดว่าพื้นที่แต่ละประเภทควรได้รับการฟื้นฟูด้วยแนวทางใด

• กำหนดพื้นที่วางแผนฟื้นฟู เช่น

  • เขตฟื้นฟูป่าต้นน้ำและพื้นที่ต้นน้ำ

  • เขตฟื้นฟูดินและภูมิทัศน์

  • เขตฟื้นฟูลำน้ำและพื้นที่ริมน้ำ

  • เขตฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำและพื้นที่กักเก็บน้ำ

  • เขตปรับเปลี่ยนระบบเกษตรในลุ่มน้ำ

  • เขตสร้างความยืดหยุ่นของชุมชนและพื้นที่ตั้งถิ่นฐาน

  • เขตฟื้นฟูระบบนิเวศวิกฤต

• ออกแบบมาตรการฟื้นฟูให้เหมาะกับ ปัญหาและศักยภาพของแต่ละโซน แทนการใช้วิธีฟื้นฟูแบบเดียวกันทั้งลุ่มน้ำ

• จัดทำ ชุดมาตรการฟื้นฟูแบบบูรณาการ (Restoration Intervention Packages) เช่น

  • การฟื้นฟูป่าและส่งเสริมการฟื้นตัวตามธรรมชาติ

  • การฟื้นฟูดินและลดการชะล้างพังทลาย

  • การเพิ่มการกักเก็บและการซึมน้ำ

  • การฟื้นฟูลำน้ำและทางน้ำธรรมชาติ

  • การฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ

  • การปรับระบบการจัดการพื้นที่เกษตรอย่างยั่งยืน

  • การควบคุมชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน

  • การฟื้นฟูถิ่นที่อยู่อาศัยและความเชื่อมโยงของระบบนิเวศ

  • การจัดการลุ่มน้ำโดยชุมชน

  • มาตรการเพิ่มความยืดหยุ่นต่อภูมิอากาศและภัยพิบัติ

• วางแผนให้เกิด ความเชื่อมโยงตั้งแต่ต้นน้ำ–กลางน้ำ–ปลายน้ำ เพื่อให้การฟื้นฟูในพื้นที่หนึ่งส่งผลสนับสนุนการฟื้นตัวของพื้นที่อื่นในระบบลุ่มน้ำ

• จัดทำ ฉากทัศน์การฟื้นฟูเชิงพื้นที่ (Spatial Restoration Scenarios) เพื่อเปรียบเทียบทางเลือกก่อนตัดสินใจลงทุน

• ประเมินผลที่คาดว่าจะเกิดจากแต่ละทางเลือก ทั้งด้าน

  • ปริมาณน้ำและการควบคุมสมดุลน้ำ

  • น้ำท่าและความเสี่ยงน้ำท่วม

  • การชะล้างพังทลายและตะกอน

  • คุณภาพน้ำ

  • การฟื้นตัวของระบบนิเวศ

  • ความหลากหลายทางชีวภาพ

  • ผลผลิตทางการเกษตร

  • ความยืดหยุ่นของชุมชน

  • ต้นทุนการฟื้นฟูและค่าใช้จ่ายในการดูแลระยะยาว

• จัดทำแผนฟื้นฟูเป็น ระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว พร้อมเป้าหมายและ Milestone ที่ชัดเจน

• จัดทำ แผนลงทุนและแผนดำเนินงานแบบบูรณาการ โดยเชื่อมโยงพื้นที่ เป้าหมาย มาตรการ งบประมาณ หน่วยงานรับผิดชอบ ระยะเวลา และผลลัพธ์ที่ต้องการ

• จัดตั้งกลไก ประสานงานระหว่างหน่วยงานและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้หน่วยงานรัฐ ชุมชน ผู้ใช้ที่ดิน นักวิชาการ และผู้เกี่ยวข้องร่วมกันกำหนดและดำเนินแผน

• จัดให้มีระบบ ติดตาม ประเมินผล และปรับแผน (Monitoring, Evaluation and Adaptive Planning) เพื่อให้สามารถปรับมาตรการตามผลลัพธ์จริงและการเปลี่ยนแปลงของสภาพลุ่มน้ำ

Expected Output

• กรอบการวางแผนฟื้นฟูลุ่มน้ำแบบบูรณาการระดับประเทศ พร้อมหลักการ กระบวนการ และมาตรฐานการจัดทำแผน

• แผนฟื้นฟูลุ่มน้ำแบบบูรณาการ สำหรับลุ่มน้ำที่ได้รับการจัดลำดับความสำคัญทั่วประเทศ

• แผนที่โซนการฟื้นฟูลุ่มน้ำ ที่ระบุพื้นที่และประเภทของการฟื้นฟูที่เหมาะสม

• แผนที่ปัญหาและสาเหตุของความเสื่อมโทรม ที่แสดงความสัมพันธ์ของปัญหาในเชิงพื้นที่

• ชุดมาตรการฟื้นฟูแบบบูรณาการ ที่ระบุแนวทางที่เหมาะสมสำหรับพื้นที่แต่ละประเภท

• ยุทธศาสตร์การฟื้นฟูตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ที่ทำให้มาตรการในแต่ละพื้นที่เชื่อมโยงกันเป็นระบบ

• แบบจำลองและฉากทัศน์การฟื้นฟู สำหรับเปรียบเทียบทางเลือกก่อนดำเนินการจริง

• แผนงานฟื้นฟูลุ่มน้ำระยะสั้น–กลาง–ยาว พร้อมเป้าหมายและ Milestone

• แผนลงทุนและแผนดำเนินงานแบบบูรณาการ ที่เชื่อมโยงพื้นที่ มาตรการ งบประมาณ หน่วยงาน และกรอบเวลา

• กลไกประสานงานการฟื้นฟูลุ่มน้ำระหว่างหน่วยงาน เพื่อไม่ให้โครงการต่าง ๆ ดำเนินการซ้ำซ้อนหรือขัดแย้งกัน

• ระบบติดตามและประเมินผลการฟื้นฟูลุ่มน้ำ พร้อมตัวชี้วัดด้านระบบนิเวศ อุทกวิทยา สิ่งแวดล้อม และสังคม

• เกิดระบบการวางแผนที่ทำให้การฟื้นฟูลุ่มน้ำ 

เชื่อมต่อจาก “การประเมิน → การจัดลำดับความสำคัญ → การออกแบบ → การลงทุน → การดำเนินงาน → การวัดผล” เป็นระบบเดียวกัน แทนการเป็นโครงการแยกส่วนของแต่ละหน่วยงาน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของ integrated watershed planning.