Objective

• Establish a national assessment system for the Forest–Water–Humidity Cycle to understand how forests, water movement, soil moisture, atmospheric humidity, and land-use patterns interact as one connected system.

• Assess the extent to which forest ecosystems contribute to water retention, infiltration, evapotranspiration, atmospheric moisture recycling, rainfall support, and downstream water regulation.

• Identify areas where disruption of forest cover, soil condition, water pathways, or land use has weakened the natural forest–water–humidity feedback cycle.

• Establish a common national evidence base for identifying where the cycle is functioning, where it is degraded, and where restoration could strengthen hydrological and climatic resilience.

• Move watershed assessment beyond conventional measurements of surface water and rainfall toward assessment of the complete water–land–vegetation–atmosphere interaction.

• Provide scientific evidence for integrating forest restoration, watershed restoration, soil recovery, water management, and climate adaptation into a single landscape-scale management approach.

Action

• Develop a National Forest–Water–Humidity Cycle Assessment Framework defining the components, relationships, indicators, and spatial scales required to assess the cycle.

• Establish assessment dimensions covering:

  • Forest cover and forest condition

  • Vegetation structure and biomass

  • Evapotranspiration

  • Rainfall distribution and seasonality

  • Surface-water generation and runoff

  • Soil moisture

  • Infiltration and groundwater recharge

  • Streamflow and baseflow

  • Wetland and riparian water dynamics

  • Atmospheric humidity and moisture availability

  • Land-surface temperature and microclimate

  • Land-use and land-cover change

  • Climate and drought stress

• Develop indicators that describe the connectivity between forest, soil, water, and atmospheric moisture, rather than assessing each component independently.

• Establish a Forest–Water–Humidity Cycle Health Index to evaluate the functional condition of the cycle at national, watershed, sub-watershed, and landscape levels.

• Develop spatial assessment methods integrating:

  • Remote sensing and satellite imagery

  • Forest and vegetation datasets

  • Rainfall and meteorological observations

  • Soil-moisture observations

  • Hydrological monitoring

  • Evapotranspiration datasets

  • Groundwater information

  • Land-use and land-cover data

  • Climate and drought indicators

  • Field observations and ecological surveys

• Map areas where forest loss, soil degradation, reduced infiltration, altered runoff, water depletion, or land-use change have disrupted the natural cycle.

• Identify Forest–Water–Humidity Critical Zones where restoration of vegetation, soil, and water processes could generate significant system-level benefits.

• Assess the relationship between forest condition and hydrological response, including differences between intact, degraded, recovering, and restored landscapes.

• Establish methods for assessing soil-moisture persistence and seasonal water availability as key indicators of watershed ecological function.

• Assess the role of evapotranspiration and vegetation-mediated moisture transfer in maintaining local and regional atmospheric moisture conditions, while distinguishing measurable relationships from broader climate variability.

• Develop Forest–Water–Humidity Cycle Baseline Maps representing current national conditions.

• Establish a national reference dataset for comparing changes before and after forest, soil, and watershed restoration interventions.

• Develop scenario assessment tools to examine how changes in forest cover, soil recovery, water retention, and land use may influence watershed moisture and hydrological conditions.

• Establish a periodic reassessment mechanism to detect changes in the cycle resulting from:

  • Deforestation

  • Forest degradation

  • Agricultural expansion

  • Urbanization

  • Soil degradation

  • Water abstraction

  • Climate change

  • Drought

  • Restoration activities

• Link assessment results with AC-SI-021-01 National Watershed Restoration System and use them to inform restoration priorities, restoration planning, monitoring, and adaptive management.

Expected Output

• National Forest–Water–Humidity Cycle Assessment Framework defining the system components, indicators, methodology, and assessment scales.

• National Forest–Water–Humidity Indicator Set covering forest, soil, water, atmospheric moisture, land surface, and climate dimensions.

• Forest–Water–Humidity Cycle Health Index for assessing the functional condition of the cycle across different spatial scales.

• National Forest–Water–Humidity Cycle Baseline Database representing current conditions across Thailand.

• National Forest–Water–Humidity Cycle Assessment Map showing spatial variation in cycle condition and functional integrity.

• Forest–Water–Humidity Critical Zone Map identifying areas where disruption of the cycle is significant and restoration could provide high system-level benefits.

• Forest–Water–Humidity Connectivity Maps showing relationships between forest condition, soil moisture, infiltration, runoff, evapotranspiration, and water availability.

• National Soil-Moisture and Hydrological Function Baseline supporting assessment of the capacity of landscapes to retain, infiltrate, and gradually release water.

• Forest–Water–Humidity Restoration Reference Dataset providing baseline conditions for evaluating restoration outcomes.

• Forest–Water–Humidity Scenario Assessment System for examining potential impacts of forest restoration, soil recovery, water-retention measures, and land-use change.

• National Forest–Water–Humidity Cycle Monitoring Protocol for periodic reassessment and long-term trend analysis.

• A national evidence base for shifting restoration policy from managing forest, water, and soil as separate resources toward restoring the connected ecological processes that regulate water and landscape moisture.

Objective

• จัดตั้ง ระบบประเมินวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ เพื่อทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างป่า การเคลื่อนที่ของน้ำ ความชื้นในดิน ความชื้นในบรรยากาศ และการใช้ที่ดินในฐานะระบบเดียวกัน

• ประเมินบทบาทของระบบป่าไม้ต่อ การกักเก็บน้ำ การซึมน้ำ การคายระเหย การหมุนเวียนความชื้น การสนับสนุนระบบฝน และการควบคุมการไหลของน้ำในพื้นที่ปลายน้ำ

• ระบุพื้นที่ที่การสูญเสียป่า ความเสื่อมโทรมของดิน การเปลี่ยนแปลงทางน้ำ หรือการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ทำให้ วงจรป่า–น้ำ–ความชื้นเกิดการหยุดชะงักหรืออ่อนแอลง

• สร้างฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ระดับประเทศเพื่อระบุว่า พื้นที่ใดมีวัฏจักรที่ยังทำงานได้ดี พื้นที่ใดเสื่อมโทรม และพื้นที่ใดมีศักยภาพสูงในการฟื้นฟูวงจรดังกล่าว

• ยกระดับการประเมินลุ่มน้ำจากการพิจารณาเพียง ปริมาณน้ำฝน น้ำท่า และแหล่งน้ำผิวดิน ไปสู่การประเมินความสัมพันธ์ระหว่าง ป่า–ดิน–น้ำ–พืชพรรณ–บรรยากาศ

• เป็นฐานวิทยาศาสตร์สำหรับบูรณาการ การฟื้นฟูป่า การฟื้นฟูลุ่มน้ำ การฟื้นฟูดิน การจัดการน้ำ และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ให้ทำงานเป็นระบบเดียวกันในระดับภูมิทัศน์

Action

• จัดทำ กรอบการประเมินวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ กำหนดองค์ประกอบ ความสัมพันธ์ ตัวชี้วัด และระดับพื้นที่ที่ต้องใช้ในการประเมิน

• กำหนดมิติการประเมินที่ครอบคลุม:

  • พื้นที่ป่าและสภาพป่า

  • โครงสร้างพืชพรรณและมวลชีวภาพ

  • การคายระเหยของพืชและผิวดิน (Evapotranspiration)

  • ปริมาณและรูปแบบการกระจายตัวของฝน

  • การเกิดน้ำท่าและการไหลบ่าของน้ำ

  • ความชื้นในดิน

  • การซึมน้ำและการเติมน้ำใต้ดิน

  • การไหลของลำน้ำและ Baseflow

  • พลวัตของพื้นที่ชุ่มน้ำและพื้นที่ริมน้ำ

  • ความชื้นในบรรยากาศ

  • อุณหภูมิพื้นผิวและสภาพภูมิอากาศระดับจุลภาค

  • การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและสิ่งปกคลุมดิน

  • ความแห้งแล้งและความเครียดจากภูมิอากาศ

• พัฒนาตัวชี้วัดที่สามารถสะท้อน ความเชื่อมโยงระหว่างป่า ดิน น้ำ และความชื้นในบรรยากาศ แทนการประเมินแต่ละองค์ประกอบแยกจากกัน

• จัดทำ ดัชนีสุขภาวะวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น (Forest–Water–Humidity Cycle Health Index) เพื่อประเมินระดับการทำงานของวัฏจักรในระดับประเทศ ลุ่มน้ำ ลุ่มน้ำย่อย และภูมิทัศน์

• พัฒนาระบบประเมินเชิงพื้นที่โดยบูรณาการ:

  • ภาพถ่ายดาวเทียมและ Remote Sensing

  • ฐานข้อมูลป่าไม้และพืชพรรณ

  • ข้อมูลฝนและอุตุนิยมวิทยา

  • ข้อมูลความชื้นในดิน

  • ข้อมูลตรวจวัดอุทกวิทยา

  • ข้อมูล Evapotranspiration

  • ข้อมูลน้ำใต้ดิน

  • ข้อมูลการใช้ที่ดินและสิ่งปกคลุมดิน

  • ดัชนีภูมิอากาศและความแห้งแล้ง

  • ข้อมูลสำรวจภาคสนามและข้อมูลนิเวศวิทยา

• จัดทำแผนที่พื้นที่ที่ การสูญเสียป่า การเสื่อมโทรมของดิน การลดลงของการซึมน้ำ การเปลี่ยนแปลงน้ำท่า การใช้น้ำเกินสมดุล หรือการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ทำให้วัฏจักรตามธรรมชาติเกิดการหยุดชะงัก

• ระบุ พื้นที่วิกฤตของวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น (Forest–Water–Humidity Critical Zones) ซึ่งการฟื้นฟูป่า ดิน และระบบน้ำสามารถสร้างผลกระทบเชิงระบบได้สูง

• ประเมินความสัมพันธ์ระหว่าง สภาพป่ากับการตอบสนองทางอุทกวิทยา โดยเปรียบเทียบพื้นที่ป่าสมบูรณ์ พื้นที่เสื่อมโทรม พื้นที่กำลังฟื้นตัว และพื้นที่ที่ผ่านการฟื้นฟู

• พัฒนาวิธีประเมิน ความคงอยู่ของความชื้นในดินและความพร้อมของน้ำตามฤดูกาล เพื่อใช้เป็นตัวชี้วัดสำคัญของการทำหน้าที่ของระบบลุ่มน้ำ

• ประเมินบทบาทของ การคายระเหยและการถ่ายเทความชื้นผ่านพืชพรรณ ต่อสภาวะความชื้นในบรรยากาศระดับพื้นที่และภูมิภาค โดยแยกความสัมพันธ์ที่สามารถตรวจวัดได้ออกจากความแปรปรวนของภูมิอากาศในระดับกว้าง

• จัดทำ แผนที่ฐานวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับประเทศ เพื่อแสดงสภาพปัจจุบันของระบบ

• จัดทำชุดข้อมูลอ้างอิงสำหรับเปรียบเทียบ ก่อน–หลังการฟื้นฟูป่า ดิน และลุ่มน้ำ

• พัฒนา ระบบประเมินฉากทัศน์ (Scenario Assessment) เพื่อประเมินว่า การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่า การฟื้นฟูดิน การเพิ่มการกักเก็บน้ำ หรือการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน อาจส่งผลต่อความชื้นและระบบน้ำของลุ่มน้ำอย่างไร

• จัดให้มีการประเมินซ้ำเป็นระยะ เพื่อติดตามผลกระทบจาก:

  • การตัดไม้ทำลายป่า

  • ความเสื่อมโทรมของป่า

  • การขยายพื้นที่เกษตร

  • การขยายตัวของเมือง

  • การเสื่อมโทรมของดิน

  • การใช้น้ำ

  • การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

  • ภัยแล้ง

  • การดำเนินงานฟื้นฟู

• เชื่อมโยงผลการประเมินเข้ากับ AC-SI-021 ระบบฟื้นฟูลุ่มน้ำระดับประเทศ เพื่อใช้กำหนดพื้นที่เป้าหมาย วางแผนฟื้นฟู ติดตามผล และปรับมาตรการตามหลัก Adaptive Management

Expected Output

• กรอบการประเมินวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ พร้อมองค์ประกอบ ตัวชี้วัด วิธีการประเมิน และระดับพื้นที่

• ชุดตัวชี้วัดวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ ครอบคลุมป่า ดิน น้ำ ความชื้นในบรรยากาศ การใช้ที่ดิน และภูมิอากาศ

• ดัชนีสุขภาวะวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น สำหรับประเมินระดับการทำงานของวัฏจักรในพื้นที่ต่าง ๆ

• ฐานข้อมูลวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับประเทศ ที่แสดงสภาพปัจจุบันของระบบ

• แผนที่ประเมินวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับประเทศ แสดงพื้นที่ที่วัฏจักรยังสมบูรณ์ พื้นที่เริ่มเสื่อม และพื้นที่ที่เกิดการหยุดชะงัก

• แผนที่พื้นที่วิกฤตของวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น เพื่อระบุพื้นที่ที่ควรได้รับการฟื้นฟูเป็นลำดับสำคัญ

• แผนที่ความเชื่อมโยงป่า–น้ำ–ความชื้น แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสภาพป่า ความชื้นในดิน การซึมน้ำ น้ำท่า การคายระเหย และความพร้อมของน้ำ

• ฐานข้อมูลความชื้นในดินและหน้าที่ทางอุทกวิทยาระดับประเทศ สำหรับประเมินความสามารถของภูมิทัศน์ในการกักเก็บ ซึม และปลดปล่อยน้ำ

• ชุดข้อมูลอ้างอิงวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นก่อนการฟื้นฟู สำหรับใช้วัดผลลัพธ์ของโครงการฟื้นฟู

• ระบบประเมินฉากทัศน์วัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น สำหรับทดสอบผลที่อาจเกิดจากการฟื้นฟูป่า ฟื้นฟูดิน เพิ่มการกักเก็บน้ำ หรือเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน

• มาตรฐานและระบบติดตามวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ สำหรับติดตามแนวโน้มในระยะยาว

• ได้ฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ที่ทำให้ประเทศไทยสามารถเปลี่ยนจากการจัดการ “ป่า–น้ำ–ดิน” แบบแยกส่วน ไปสู่การฟื้นฟู “กระบวนการเชื่อมโยงของระบบที่ทำหน้าที่ควบคุมน้ำและความชุ่มชื้นของภูมิทัศน์” อย่างเป็นระบบ