Objective

• Restore the natural capacity of landscapes to retain, infiltrate, store, and gradually release rainfall across forests, agricultural areas, wetlands, riparian zones, and other land-use systems.

• Shift water management from primarily draining and rapidly moving water away toward slowing, spreading, infiltrating, and storing water within the landscape.

• Reconnect fragmented water-retention functions across the landscape so that individual restoration measures operate as an integrated water-retention network.

• Increase soil moisture persistence and groundwater recharge where appropriate, while reducing excessive surface runoff, erosion, sediment transport, and flash-flood risk.

• Restore landscape-scale hydrological processes in ways that are ecologically appropriate to local terrain, soils, rainfall patterns, and land use.

• Strengthen watershed resilience by increasing the landscape's capacity to retain water during wet periods and maintain water availability during dry periods.

• Establish a national implementation model that complements forest restoration by addressing the broader landscape between forest, agricultural land, settlements, wetlands, and waterways.

Action

• Establish a Landscape Water Retention and Infiltration Restoration Program targeting priority landscapes identified through watershed and Forest–Water–Humidity assessments.

• Map the existing landscape water-retention and infiltration system, including:

  • Natural depressions

  • Wetlands

  • Floodplains

  • Riparian areas

  • Headwater zones

  • Soil infiltration zones

  • Groundwater recharge areas

  • Forested areas

  • Agricultural landscapes

  • Existing ponds and reservoirs

  • Drainage and runoff pathways

• Identify locations where landscape modification has reduced natural infiltration, water retention, or groundwater recharge.

• Develop Landscape Water Retention and Infiltration Zoning based on soil, slope, geology, rainfall, land use, hydrology, and ecological characteristics.

• Design restoration measures appropriate to each landscape zone, such as:

  • Restoration of wetlands and natural depressions

  • Riparian buffer and river corridor restoration

  • Soil organic-matter and soil-structure recovery

  • Vegetative ground cover

  • Contour-based land management

  • Restoration of infiltration areas

  • Rehabilitation of degraded agricultural land

  • Reconnection of fragmented water pathways

  • Small-scale water-retention features where ecologically appropriate

• Apply a distributed retention approach, placing multiple small and medium retention and infiltration measures throughout the landscape rather than relying solely on large downstream storage infrastructure.

• Restore natural drainage and infiltration pathways where they have been disrupted by roads, drainage systems, land conversion, or other development.

• Integrate water-retention measures into agricultural landscapes, including practices that increase soil infiltration, soil moisture, and organic matter while reducing runoff.

• Restore and reconnect wetlands, floodplains, riparian areas, and seasonal water-storage areas where appropriate.

• Establish landscape water-retention corridors connecting upstream forests, agricultural areas, wetlands, streams, and downstream water bodies.

• Use nature-based solutions as the preferred approach where they can achieve the required hydrological and ecological functions.

• Apply engineered structures only where necessary and ensure that they complement, rather than disrupt, natural hydrological processes.

• Establish design standards based on local rainfall intensity, soil infiltration capacity, terrain, groundwater conditions, ecological sensitivity, and downstream impacts.

• Assess potential trade-offs, including:

  • Upstream versus downstream water availability

  • Flood reduction versus ecological flooding requirements

  • Agricultural water use versus ecosystem needs

  • Groundwater recharge versus water-quality risks

  • Water retention versus mosquito or waterlogging risks

• Establish pilot landscapes representing different Thai ecological and land-use contexts before scaling nationally.

• Monitor changes in:

  • Soil moisture

  • Infiltration rate

  • Surface runoff

  • Water-table or groundwater conditions where measurable

  • Baseflow

  • Flood peak and duration

  • Soil erosion and sedimentation

  • Wetland extent and persistence

  • Vegetation recovery

• Compare restored landscapes with baseline and reference areas to determine whether landscape water-retention and infiltration functions have actually improved.

• Integrate the program with AC-SI-021-03-01 National Forest–Water–Humidity Cycle Assessment System and AC-SI-021-03-02 Watershed Forest and Moisture Recovery Program to create a connected forest–soil–water recovery system.

• Incorporate maintenance and adaptive management so that retention and infiltration functions remain effective as land use, rainfall patterns, and climate conditions change.

Expected Output

• National Landscape Water Retention and Infiltration Restoration Program with defined objectives, priority landscapes, restoration approaches, and implementation phases.

• National Landscape Water Retention and Infiltration Map identifying existing functions, degraded areas, recharge zones, and restoration opportunities.

• Landscape Water Retention and Infiltration Zoning System defining appropriate intervention types according to ecological and hydrological conditions.

• Priority Landscape Restoration Areas where restoration can significantly improve water retention, infiltration, soil moisture, and watershed resilience.

• Distributed Water Retention and Infiltration Network connecting forests, agricultural areas, wetlands, riparian zones, and waterways.

• Wetland, Floodplain, and Riparian Recovery Areas restoring natural water-storage and infiltration functions.

• Soil Moisture and Infiltration Recovery Areas integrating soil restoration with water-retention objectives.

• Landscape Water Retention Technical Standards for planning and implementing nature-based and, where necessary, engineered retention measures.

• Pilot Landscape Demonstration Areas representing different watershed, soil, rainfall, and land-use conditions in Thailand.

• Landscape Water Retention and Infiltration Monitoring Dataset tracking soil moisture, infiltration, runoff, groundwater, baseflow, erosion, and ecological response.

• Landscape Water Retention Performance Indicators measuring whether interventions improve actual hydrological function.

• Adaptive Landscape Water Management Mechanism allowing measures to be modified according to monitoring results and changing climate conditions.

• A national approach that shifts water management from “collect and drain” toward “slow, spread, infiltrate, retain, and gradually release”, restoring water within the landscape before it is rapidly transferred downstream.

Objective

• ฟื้นฟู ความสามารถตามธรรมชาติของภูมิทัศน์ในการกักเก็บ ซึมซับ เก็บสำรอง และค่อย ๆ ปลดปล่อยน้ำฝน ครอบคลุมพื้นที่ป่า เกษตรกรรม พื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่ริมน้ำ และการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทต่าง ๆ

• เปลี่ยนแนวคิดการจัดการน้ำจากการ เร่งระบายน้ำและผลักน้ำออกจากพื้นที่ ไปสู่การ ชะลอ กระจาย ซึม และกักเก็บน้ำไว้ในภูมิทัศน์

• เชื่อมโยงพื้นที่กักเก็บและซึมน้ำที่กระจัดกระจายให้ทำงานร่วมกันเป็น เครือข่ายกักเก็บน้ำระดับภูมิทัศน์

• เพิ่ม ความคงอยู่ของความชื้นในดินและการเติมน้ำใต้ดิน ในพื้นที่ที่เหมาะสม พร้อมลดน้ำไหลบ่าบนผิวดิน การชะล้างพังทลาย ตะกอน และความรุนแรงของน้ำหลาก

• ฟื้นฟูกระบวนการทางอุทกวิทยาในระดับภูมิทัศน์ให้เหมาะสมกับ ภูมิประเทศ ชนิดดิน รูปแบบฝน และการใช้ที่ดินของแต่ละพื้นที่

• เพิ่มความยืดหยุ่นของลุ่มน้ำ โดยเพิ่มความสามารถของภูมิทัศน์ในการ เก็บน้ำในช่วงน้ำมากและรักษาน้ำไว้ใช้ในช่วงน้ำขาด

• สร้างรูปแบบการดำเนินงานที่เสริมกับการฟื้นฟูป่าต้นน้ำ โดยดูแล พื้นที่เชื่อมต่อระหว่างป่า เกษตรกรรม ชุมชน พื้นที่ชุ่มน้ำ และระบบลำน้ำ

Action

• จัดตั้ง โครงการฟื้นฟูการกักเก็บและการซึมซับน้ำในระดับภูมิทัศน์ โดยมุ่งพื้นที่สำคัญที่ระบุจากผลการประเมินลุ่มน้ำและวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้น

• จัดทำแผนที่ ระบบกักเก็บและซึมน้ำของภูมิทัศน์ ครอบคลุม:

  • แอ่งธรรมชาติ

  • พื้นที่ชุ่มน้ำ

  • พื้นที่น้ำหลาก

  • พื้นที่ริมน้ำ

  • พื้นที่ต้นน้ำ

  • พื้นที่ที่มีศักยภาพในการซึมน้ำ

  • พื้นที่เติมน้ำใต้ดิน

  • พื้นที่ป่า

  • พื้นที่เกษตรกรรม

  • หนอง บึง และแหล่งกักเก็บน้ำเดิม

  • เส้นทางระบายน้ำและเส้นทางน้ำไหลบ่า

• ระบุพื้นที่ที่การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ทำให้ ความสามารถในการซึมน้ำ กักเก็บน้ำ หรือเติมน้ำใต้ดินลดลง

• จัดทำ โซนการกักเก็บและซึมน้ำระดับภูมิทัศน์ โดยพิจารณาจากชนิดดิน ความลาดชัน ธรณีวิทยา ปริมาณฝน การใช้ที่ดิน ระบบน้ำ และสภาพระบบนิเวศ

• ออกแบบมาตรการให้เหมาะกับแต่ละโซน เช่น:

  • ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำและแอ่งธรรมชาติ

  • ฟื้นฟูพื้นที่ริมน้ำและแนวลำน้ำ

  • ฟื้นฟูอินทรียวัตถุและโครงสร้างดิน

  • เพิ่มพืชคลุมดิน

  • จัดการพื้นที่ตามแนวระดับ

  • ฟื้นฟูพื้นที่ที่มีศักยภาพในการซึมน้ำ

  • ฟื้นฟูพื้นที่เกษตรที่เสื่อมโทรม

  • เชื่อมต่อเส้นทางน้ำธรรมชาติที่ถูกตัดขาด

  • สร้างหรือปรับปรุงโครงสร้างกักเก็บน้ำขนาดเล็กในพื้นที่ที่เหมาะสม

• ใช้แนวคิด การกระจายจุดกักเก็บน้ำ (Distributed Water Retention) โดยกระจายมาตรการกักเก็บและซึมน้ำขนาดเล็กและขนาดกลางทั่วภูมิทัศน์ แทนการพึ่งพาเฉพาะแหล่งกักเก็บน้ำขนาดใหญ่ปลายน้ำ

• ฟื้นฟู เส้นทางน้ำและพื้นที่ซึมน้ำตามธรรมชาติ ที่ถูกตัดขาดจากถนน ระบบระบายน้ำ การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน หรือการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

• บูรณาการมาตรการกักเก็บน้ำเข้ากับ พื้นที่เกษตรกรรม โดยส่งเสริมวิธีจัดการที่เพิ่มการซึมน้ำ ความชื้น และอินทรียวัตถุในดิน พร้อมลดน้ำไหลบ่า

• ฟื้นฟูและเชื่อมต่อ พื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่น้ำหลาก พื้นที่ริมน้ำ และพื้นที่เก็บน้ำตามฤดูกาล ในพื้นที่ที่เหมาะสม

• จัดทำ แนวเชื่อมโยงพื้นที่กักเก็บน้ำระดับภูมิทัศน์ ระหว่างป่าต้นน้ำ พื้นที่เกษตร พื้นที่ชุ่มน้ำ ลำน้ำ และแหล่งน้ำปลายน้ำ

• ให้ Nature-based Solutions เป็นแนวทางหลักเมื่อสามารถทำหน้าที่ทางอุทกวิทยาและระบบนิเวศได้ตามเป้าหมาย

• ใช้โครงสร้างวิศวกรรมเฉพาะกรณีที่จำเป็น และออกแบบให้ เสริมการทำงานของระบบธรรมชาติ ไม่ใช่ขัดขวางหรือแทนที่กระบวนการธรรมชาติ

• กำหนดมาตรฐานการออกแบบโดยพิจารณา ความเข้มฝน ความสามารถในการซึมน้ำของดิน ภูมิประเทศ ระดับน้ำใต้ดิน ความเปราะบางของระบบนิเวศ และผลกระทบต่อพื้นที่ปลายน้ำ

• ประเมินผลกระทบและ Trade-off เช่น:

  • ปริมาณน้ำต้นน้ำกับปลายน้ำ

  • การลดน้ำท่วมกับความจำเป็นของน้ำหลากตามธรรมชาติ

  • การใช้น้ำเพื่อเกษตรกับความต้องการของระบบนิเวศ

  • การเติมน้ำใต้ดินกับความเสี่ยงด้านคุณภาพน้ำ

  • การกักเก็บน้ำกับปัญหาน้ำขังหรือพาหะนำโรค

• พัฒนาพื้นที่ นำร่องในภูมิทัศน์ที่แตกต่างกัน เพื่อทดสอบรูปแบบการฟื้นฟูก่อนขยายผลระดับประเทศ

• ติดตามการเปลี่ยนแปลงของ:

  • ความชื้นในดิน

  • อัตราการซึมน้ำ

  • น้ำไหลบ่า

  • ระดับน้ำใต้ดินในพื้นที่ที่สามารถวัดได้

  • Baseflow

  • ระดับและระยะเวลาของน้ำหลาก

  • การชะล้างพังทลายและตะกอน

  • ขนาดและความคงอยู่ของพื้นที่ชุ่มน้ำ

  • การฟื้นตัวของพืชพรรณ

• เปรียบเทียบพื้นที่ฟื้นฟูกับ ข้อมูลฐานและพื้นที่อ้างอิง เพื่อพิสูจน์ว่าความสามารถในการกักเก็บและซึมน้ำของภูมิทัศน์ดีขึ้นจริงหรือไม่

• เชื่อมโยงกับ AC-SI-021-03-01 ระบบประเมินวัฏจักรป่าไม้–น้ำ–ความชื้นระดับชาติ และ AC-SI-021-03-02 แผนงานฟื้นฟูป่าต้นน้ำและกักเก็บความชื้น เพื่อสร้างระบบฟื้นฟู ป่า–ดิน–น้ำ–ความชื้น ที่ต่อเนื่องกัน

• จัดให้มีระบบดูแลรักษาและ Adaptive Management เพื่อให้ความสามารถในการกักเก็บและซึมน้ำยังคงทำงานได้เมื่อ การใช้ที่ดิน รูปแบบฝน และสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

Expected Output

• โครงการฟื้นฟูการกักเก็บและการซึมซับน้ำในระดับภูมิทัศน์ พร้อมเป้าหมาย พื้นที่สำคัญ แนวทางฟื้นฟู และระยะดำเนินงาน

• แผนที่ระบบกักเก็บและซึมน้ำระดับภูมิทัศน์ แสดงพื้นที่ที่ยังมีศักยภาพ พื้นที่ที่เสื่อมโทรม และพื้นที่ที่ควรได้รับการฟื้นฟู

• ระบบจำแนกโซนการกักเก็บและซึมน้ำ ที่กำหนดมาตรการให้เหมาะกับสภาพดิน ภูมิประเทศ ระบบน้ำ และระบบนิเวศ

• พื้นที่เป้าหมายการฟื้นฟูระดับภูมิทัศน์ ที่การฟื้นฟูสามารถเพิ่มการกักเก็บน้ำ การซึมน้ำ ความชื้นในดิน และความยืดหยุ่นของลุ่มน้ำ

• เครือข่ายกักเก็บและซึมน้ำแบบกระจายตัว ที่เชื่อมโยงป่า พื้นที่เกษตร พื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่ริมน้ำ และลำน้ำเข้าด้วยกัน

• พื้นที่ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่น้ำหลาก และพื้นที่ริมน้ำ เพื่อคืนหน้าที่ในการกักเก็บและซึมน้ำตามธรรมชาติ

• พื้นที่ฟื้นฟูดินและความสามารถในการซึมน้ำ ที่เชื่อมการฟื้นฟูดินเข้ากับการจัดการน้ำ

• มาตรฐานทางเทคนิคการกักเก็บและซึมน้ำระดับภูมิทัศน์ สำหรับมาตรการ Nature-based และมาตรการวิศวกรรมที่จำเป็น

• พื้นที่นำร่องการฟื้นฟูระดับภูมิทัศน์ ที่เป็นตัวแทนของสภาพลุ่มน้ำ ชนิดดิน ปริมาณฝน และการใช้ที่ดินที่แตกต่างกัน

• ฐานข้อมูลติดตามการกักเก็บและซึมน้ำระดับภูมิทัศน์ ครอบคลุมความชื้นในดิน การซึมน้ำ น้ำไหลบ่า น้ำใต้ดิน Baseflow การชะล้าง และการตอบสนองของระบบนิเวศ

• ตัวชี้วัดประสิทธิภาพการกักเก็บและซึมน้ำ สำหรับวัดว่ามาตรการฟื้นฟูสามารถเพิ่มหน้าที่ทางอุทกวิทยาได้จริงหรือไม่

• กลไก Adaptive Landscape Water Management สำหรับปรับมาตรการตามผลการติดตามและการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ

• เกิดการเปลี่ยนผ่านจากแนวคิด “รับน้ำ–ระบายน้ำ” ไปสู่ “ชะลอ–กระจาย–ซึม–กักเก็บ–ปลดปล่อยอย่างค่อยเป็นค่อยไป” ทำให้น้ำถูกเก็บไว้ในภูมิทัศน์มากขึ้นก่อนที่จะไหลออกจากระบบลุ่มน้ำ