Objective

• Establish a national intelligence system for identifying, mapping, quantifying, and analyzing PM2.5 emission sources across Thailand.

• Move PM2.5 management from generalized seasonal responses toward source-specific, spatially targeted, and evidence-based intervention.

• Identify the relative contribution of major emission sources, including:

  • Agricultural and open burning

  • Forest fires

  • Transportation

  • Industrial activities

  • Power generation

  • Construction and urban dust

  • Residential and commercial combustion

  • Transboundary pollution

  • Other relevant anthropogenic and natural sources

• Establish a common national understanding of where PM2.5 comes from, when emissions occur, how much is emitted, and where the resulting pollution moves.

• Distinguish between emission sources and actual ambient PM2.5 concentrations, allowing policymakers to identify the sources that most effectively need intervention.

• Identify high-impact emission hotspots and critical emission periods at national, regional, provincial, watershed, district, and local scales.

• Establish an intelligence foundation for designing source-specific emission reduction strategies, rather than applying identical measures to all areas.

• Enable integration of PM2.5 source intelligence with land use, agricultural systems, forest conditions, meteorology, transportation, industry, and cross-border atmospheric transport.

• Create a continuously updated national evidence base to support policy targeting, resource allocation, enforcement, prevention, and long-term structural PM2.5 reduction.

Action

• Establish a National PM2.5 Source Intelligence Framework defining common standards for source identification, emission estimation, spatial mapping, temporal analysis, and attribution.

• Develop a comprehensive National PM2.5 Emission Source Inventory integrating available data from:

  • Agricultural burning

  • Forest and vegetation fires

  • Industrial facilities

  • Power plants

  • Transportation

  • Construction

  • Residential combustion

  • Commercial activities

  • Waste burning

  • Other significant emission sources

• Develop a National PM2.5 Source Mapping System that spatially identifies emission sources and their estimated emission intensity.

• Establish source classifications according to:

  • Source type

  • Geographic location

  • Emission intensity

  • Seasonal pattern

  • Operating period

  • Fuel or material type

  • Level of uncertainty

• Integrate satellite observations, ground monitoring, meteorological data, fire detection, land-use data, traffic data, industrial information, agricultural data, and emission inventories into a common analytical system.

• Develop high-resolution emission maps capable of identifying differences between provinces, districts, agricultural zones, forest areas, industrial areas, transportation corridors, and urban areas.

• Develop a PM2.5 Emission Hotspot Identification System to identify locations and periods with unusually high emission intensity.

• Establish temporal emission intelligence to identify:

  • Daily emission patterns

  • Seasonal emission patterns

  • Burning-period dynamics

  • Industrial operating patterns

  • Traffic-related emission periods

  • Extreme pollution episodes

• Develop source-attribution models to estimate the relative contribution of different emission sources to observed PM2.5 concentrations.

• Integrate meteorological and atmospheric transport information to distinguish:

  • Local emissions

  • Regional transport

  • Transboundary pollution

  • Secondary PM2.5 formation

• Develop PM2.5 Source–Transport–Impact Maps showing how emissions from specific areas can affect surrounding and downstream populations.

• Establish Emission-to-Concentration Analysis linking emission sources with observed ambient PM2.5 concentrations at monitoring locations.

• Develop a Source Contribution Ranking System identifying which sources contribute most significantly to pollution in each geographic area and season.

• Establish Emission Uncertainty Assessment so that policymakers can distinguish high-confidence findings from areas where additional monitoring or data collection is required.

• Develop real-time and near-real-time intelligence capabilities where data availability permits, particularly for:

  • Active fire detection

  • Meteorological conditions

  • Wind direction

  • Air-quality conditions

  • Transport-related emissions

  • Major industrial sources

• Establish PM2.5 Episode Analysis to investigate major pollution events and determine:

  • Where emissions originated

  • Which sources were dominant

  • How pollution moved

  • Which populations were affected

  • Which interventions could have reduced the episode

• Develop Source-Specific Intervention Maps translating source intelligence into geographically targeted mitigation priorities.

• Establish mechanisms for sharing relevant source intelligence with national agencies, provinces, local governments, researchers, and other authorized users.

• Develop data-quality standards covering:

  • Data validation

  • Sensor calibration

  • Spatial accuracy

  • Temporal resolution

  • Data completeness

  • Model uncertainty

• Establish a mechanism for continuous updating of emission inventories and source maps as land use, agricultural practices, industrial activity, transportation patterns, and climate conditions change.

• Integrate the system with AC-SI-021-04 PM2.5 Structural Reduction Strategy to ensure that source intelligence directly informs structural emission-reduction policies.

• Establish a feedback mechanism in which the effectiveness of emission-control measures is evaluated against subsequent changes in emissions, source contribution, and ambient PM2.5 concentrations.

Expected Output

• National PM2.5 Source Intelligence Framework establishing common standards and methodologies for source identification and attribution.

• National PM2.5 Emission Source Inventory covering major anthropogenic and relevant natural sources.

• National PM2.5 Source Map showing the geographic distribution and estimated intensity of major emission sources.

• PM2.5 Emission Hotspot Map identifying high-priority emission areas and critical emission periods.

• Source Contribution Database estimating the relative contribution of major sources by location and season.

• PM2.5 Source–Transport–Impact Maps showing how emissions move through the atmosphere and affect surrounding areas.

• Local–Regional–Transboundary Pollution Attribution System distinguishing pollution originating locally, regionally, and across national borders.

• PM2.5 Episode Intelligence System for investigating major pollution events and identifying dominant sources and transport pathways.

• Source Contribution Ranking System identifying the highest-impact emission sources for each geographic area and period.

• Emission Uncertainty and Data-Quality Framework identifying confidence levels and priority data gaps.

• Near-Real-Time PM2.5 Source Intelligence Dashboard where sufficient data are available for operational monitoring and rapid response.

• Source-Specific Intervention Priority Maps translating emission intelligence into targeted policy and enforcement priorities.

• National PM2.5 Emission Intelligence Database continuously updated to reflect changes in emissions, land use, agriculture, industry, transport, and climate.

• PM2.5 Policy Feedback Mechanism linking source intelligence, interventions, emission changes, and observed air-quality outcomes.

• A national system that changes PM2.5 management from “responding to where the pollution is measured” toward “identifying where the pollution originates, understanding how it moves, and intervening at the sources that generate the greatest impact.”

Objective

• จัดตั้ง ระบบอัจฉริยะระดับประเทศสำหรับระบุ จัดทำแผนที่ ประเมินปริมาณ และวิเคราะห์แหล่งกำเนิด PM2.5 ทั่วประเทศไทย

• เปลี่ยนการจัดการ PM2.5 จากการแก้ปัญหาแบบทั่วไปในช่วงวิกฤต ไปสู่การ จัดการตามแหล่งกำเนิด พื้นที่ ช่วงเวลา และข้อมูลเชิงประจักษ์

• ระบุสัดส่วนและความสำคัญของแหล่งกำเนิดหลัก ได้แก่:

  • การเผาในภาคเกษตรและการเผาในที่โล่ง

  • ไฟป่า

  • การคมนาคม

  • ภาคอุตสาหกรรม

  • การผลิตพลังงาน

  • การก่อสร้างและฝุ่นในเขตเมือง

  • การเผาไหม้จากครัวเรือนและกิจกรรมพาณิชย์

  • มลพิษข้ามแดน

  • แหล่งกำเนิดจากกิจกรรมมนุษย์และธรรมชาติอื่นที่เกี่ยวข้อง

• สร้างความเข้าใจร่วมระดับประเทศว่า PM2.5 มาจากไหน เกิดขึ้นเมื่อใด มีปริมาณเท่าใด และเคลื่อนที่ไปยังพื้นที่ใด

• แยกให้ชัดเจนระหว่าง “แหล่งปล่อย PM2.5” กับ “ค่าความเข้มข้น PM2.5 ที่ตรวจวัดได้ในอากาศ” เพื่อให้สามารถกำหนดจุดแทรกแซงได้ตรงสาเหตุ

• ระบุ จุดกำเนิดสำคัญและช่วงเวลาการปล่อยที่มีผลกระทบสูง ในระดับประเทศ ภูมิภาค จังหวัด ลุ่มน้ำ อำเภอ และพื้นที่

• สร้างฐานข้อมูลสำหรับออกแบบ มาตรการลดการปล่อยที่จำเพาะต่อแหล่งกำเนิด แทนการใช้มาตรการเดียวกับทุกพื้นที่

• เชื่อมโยงข้อมูล PM2.5 กับ การใช้ที่ดิน ระบบเกษตร สภาพป่า อุตุนิยมวิทยา การคมนาคม อุตสาหกรรม และการเคลื่อนย้ายมลพิษข้ามพรมแดน

• สร้างฐานข้อมูลอัจฉริยะที่สามารถปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เพื่อใช้ในการ กำหนดนโยบาย จัดสรรทรัพยากร ป้องกัน บังคับใช้กฎหมาย และลด PM2.5 เชิงโครงสร้างในระยะยาว

Action

• จัดทำ กรอบระบบอัจฉริยะด้านแหล่งกำเนิด PM2.5 ระดับประเทศ กำหนดมาตรฐานร่วมในการระบุแหล่งกำเนิด ประเมินการระบาย จัดทำแผนที่ วิเคราะห์ช่วงเวลา และวิเคราะห์สัดส่วนแหล่งกำเนิด

• จัดทำ บัญชีแหล่งกำเนิดและการระบาย PM2.5 ระดับประเทศ โดยบูรณาการข้อมูลจาก:

  • การเผาในภาคเกษตร

  • ไฟป่าและการเผาพืชพรรณ

  • โรงงานอุตสาหกรรม

  • โรงไฟฟ้า

  • การคมนาคม

  • การก่อสร้าง

  • การเผาไหม้ในครัวเรือน

  • กิจกรรมพาณิชย์

  • การเผาขยะ

  • แหล่งกำเนิดสำคัญอื่น

• จัดทำ ระบบแผนที่แหล่งกำเนิด PM2.5 ระดับประเทศ แสดงตำแหน่งและระดับการระบายของแหล่งกำเนิดแต่ละประเภท

• จำแนกแหล่งกำเนิดตาม:

  • ประเภทแหล่งกำเนิด

  • ตำแหน่งพื้นที่

  • ระดับการระบาย

  • รูปแบบตามฤดูกาล

  • ช่วงเวลาการดำเนินงาน

  • ประเภทเชื้อเพลิงหรือวัสดุที่เกี่ยวข้อง

  • ระดับความไม่แน่นอนของข้อมูล

• บูรณาการ ข้อมูลดาวเทียม ข้อมูลตรวจวัดภาคพื้นดิน ข้อมูลอุตุนิยมวิทยา จุดความร้อน ข้อมูลการใช้ที่ดิน ข้อมูลการจราจร ข้อมูลโรงงาน ข้อมูลการเกษตร และฐานข้อมูลการระบาย เข้าสู่ระบบวิเคราะห์เดียวกัน

• พัฒนา แผนที่การระบาย PM2.5 ความละเอียดสูง ที่สามารถเห็นความแตกต่างระหว่างจังหวัด อำเภอ พื้นที่เกษตร พื้นที่ป่า เขตอุตสาหกรรม แนวคมนาคม และเขตเมือง

• จัดทำ ระบบระบุจุดกำเนิดการระบายสูง (Emission Hotspot Identification System) เพื่อระบุพื้นที่และช่วงเวลาที่มีการปล่อย PM2.5 สูงผิดปกติ

• พัฒนา ระบบวิเคราะห์การระบายตามเวลา เพื่อระบุ:

  • รูปแบบการระบายรายวัน

  • รูปแบบตามฤดูกาล

  • พลวัตของช่วงการเผา

  • รูปแบบการเดินเครื่องของภาคอุตสาหกรรม

  • ช่วงเวลาที่การจราจรมีผลสูง

  • เหตุการณ์มลพิษรุนแรง

• พัฒนาแบบจำลอง Source Attribution เพื่อประเมินสัดส่วนของแหล่งกำเนิดต่าง ๆ ต่อค่าความเข้มข้น PM2.5 ที่ตรวจวัดได้

• เชื่อมข้อมูลอุตุนิยมวิทยาและการเคลื่อนตัวของมวลอากาศ เพื่อแยก:

  • มลพิษจากแหล่งกำเนิดในพื้นที่

  • มลพิษจากภูมิภาค

  • มลพิษข้ามพรมแดน

  • PM2.5 ที่เกิดขึ้นทุติยภูมิในบรรยากาศ

• จัดทำ แผนที่ Source–Transport–Impact แสดงว่า PM2.5 จากพื้นที่หนึ่งสามารถเคลื่อนที่และส่งผลกระทบต่อพื้นที่ใดบ้าง

• จัดทำ ระบบวิเคราะห์จากแหล่งปล่อยสู่ความเข้มข้น (Emission-to-Concentration Analysis) เพื่อเชื่อมแหล่งกำเนิดกับค่าฝุ่นที่ตรวจวัดได้

• พัฒนา ระบบจัดอันดับสัดส่วนแหล่งกำเนิด (Source Contribution Ranking) เพื่อระบุว่าในแต่ละพื้นที่และฤดูกาล แหล่งกำเนิดใดมีผลกระทบสูงที่สุด

• จัดทำ ระบบประเมินความไม่แน่นอนของข้อมูล เพื่อแยกผลการวิเคราะห์ที่มีความเชื่อมั่นสูงออกจากพื้นที่ที่ยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติม

• พัฒนาขีดความสามารถด้าน Real-time / Near Real-time Intelligence ในพื้นที่ที่มีข้อมูลเพียงพอ โดยเฉพาะ:

  • จุดความร้อน

  • สภาพอุตุนิยมวิทยา

  • ทิศทางลม

  • คุณภาพอากาศ

  • การระบายจากการคมนาคม

  • แหล่งอุตสาหกรรมสำคัญ

• จัดตั้ง ระบบวิเคราะห์เหตุการณ์ PM2.5 รุนแรง (PM2.5 Episode Analysis) เพื่อวิเคราะห์:

  • แหล่งกำเนิดอยู่ที่ใด

  • แหล่งใดมีสัดส่วนสูง

  • มลพิษเคลื่อนที่อย่างไร

  • ประชากรกลุ่มใดได้รับผลกระทบ

  • มาตรการใดสามารถลดความรุนแรงของเหตุการณ์ได้

• จัดทำ แผนที่พื้นที่เป้าหมายสำหรับการลดการปล่อยรายแหล่งกำเนิด (Source-Specific Intervention Maps) เพื่อแปลงข้อมูลการระบายไปสู่จุดแทรกแซงที่ชัดเจน

• จัดให้มีระบบแบ่งปันข้อมูลที่เหมาะสมแก่หน่วยงานระดับประเทศ จังหวัด ท้องถิ่น นักวิจัย และผู้มีสิทธิใช้ข้อมูล

• กำหนดมาตรฐานคุณภาพข้อมูล ครอบคลุม:

  • การตรวจสอบข้อมูล

  • การสอบเทียบเครื่องมือ

  • ความแม่นยำเชิงพื้นที่

  • ความละเอียดด้านเวลา

  • ความครบถ้วนของข้อมูล

  • ความไม่แน่นอนของแบบจำลอง

• จัดให้มี กลไกปรับปรุงบัญชีการระบายและแผนที่แหล่งกำเนิดอย่างต่อเนื่อง ตามการเปลี่ยนแปลงของการใช้ที่ดิน ระบบเกษตร กิจกรรมอุตสาหกรรม การคมนาคม และสภาพภูมิอากาศ

• เชื่อมโยงระบบกับ AC-SI-021-04 : PM2.5 Structural Reduction Strategy เพื่อให้ข้อมูลแหล่งกำเนิดถูกนำไปใช้กำหนดมาตรการลด PM2.5 เชิงโครงสร้างโดยตรง

• จัดตั้ง กลไก Feedback เพื่อตรวจสอบว่าหลังดำเนินมาตรการแล้ว การระบายจากแหล่งกำเนิด สัดส่วนแหล่งกำเนิด และค่าฝุ่นในอากาศเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร

Expected Output

• กรอบระบบอัจฉริยะด้านแหล่งกำเนิด PM2.5 ระดับประเทศ พร้อมมาตรฐานและวิธีการระบุแหล่งกำเนิดและวิเคราะห์สัดส่วน

• บัญชีแหล่งกำเนิดและการระบาย PM2.5 ระดับประเทศ ครอบคลุมแหล่งกำเนิดสำคัญทั้งจากกิจกรรมมนุษย์และแหล่งธรรมชาติที่เกี่ยวข้อง

• แผนที่แหล่งกำเนิด PM2.5 ระดับประเทศ แสดงตำแหน่งและระดับการระบายของแหล่งกำเนิดแต่ละประเภท

• แผนที่จุดกำเนิดการระบายสูง (Emission Hotspot Map) ระบุพื้นที่และช่วงเวลาที่ควรได้รับการจัดการเป็นลำดับต้น

• ฐานข้อมูลสัดส่วนแหล่งกำเนิด PM2.5 แสดง Contribution ของแต่ละแหล่งตามพื้นที่และฤดูกาล

• แผนที่ Source–Transport–Impact แสดงความสัมพันธ์ระหว่างแหล่งปล่อย เส้นทางการเคลื่อนที่ และพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ

• ระบบจำแนกมลพิษ Local–Regional–Transboundary เพื่อระบุว่าฝุ่นในแต่ละพื้นที่มาจากแหล่งในพื้นที่ ภูมิภาค หรือข้ามพรมแดน

• ระบบวิเคราะห์เหตุการณ์ PM2.5 รุนแรง สำหรับระบุแหล่งกำเนิดหลักและเส้นทางการเคลื่อนที่ของฝุ่นในแต่ละเหตุการณ์

• ระบบจัดอันดับแหล่งกำเนิดที่มีผลกระทบสูง แยกตามพื้นที่และช่วงเวลา เพื่อใช้กำหนดจุดแทรกแซง

• ระบบประเมินความไม่แน่นอนและคุณภาพข้อมูล เพื่อระบุระดับความเชื่อมั่นและช่องว่างของข้อมูล

• ระบบ PM2.5 Source Intelligence แบบ Near Real-time สำหรับพื้นที่ที่มีข้อมูลรองรับ

• แผนที่พื้นที่เป้าหมายการลด PM2.5 รายแหล่งกำเนิด เพื่อเชื่อมข้อมูลเข้ากับการกำหนดนโยบายและการบังคับใช้

• ฐานข้อมูล PM2.5 Emission Intelligence ระดับประเทศ ที่สามารถปรับปรุงอย่างต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของกิจกรรมและสภาพแวดล้อม

• กลไก Feedback ด้านนโยบาย PM2.5 ที่เชื่อมโยงแหล่งกำเนิด → มาตรการ → การเปลี่ยนแปลงการระบาย → ผลต่อคุณภาพอากาศ

• เกิดการเปลี่ยนวิธีจัดการ PM2.5 จาก “เห็นฝุ่นที่ไหนแล้วแก้ที่นั่น” ไปสู่ “รู้ว่าฝุ่นเกิดจากอะไร อยู่ที่ไหน เกิดเมื่อใด เคลื่อนที่อย่างไร และต้องเข้าไปลดที่แหล่งกำเนิดใดจึงจะเกิดผลสูงสุด”