Objective

• Establish a National Ecological Disaster Risk Assessment System for identifying, assessing, mapping, and prioritizing ecological disaster risks across Thailand.

• Shift disaster management from responding primarily to physical hazards after they occur toward identifying and reducing the underlying ecological conditions that increase disaster risk.

• Assess the interaction between ecosystem degradation, climate change, land-use change, water systems, soil conditions, and disaster hazards.

• Identify landscapes where ecological degradation increases the probability or severity of:

  • Floods

  • Droughts

  • Landslides

  • Wildfires

  • Soil erosion

  • Sedimentation

  • Coastal erosion

  • Wetland loss

  • Heat and moisture stress

  • Other ecosystem-related hazards

• Establish a common national evidence base for identifying where ecological systems are becoming unable to buffer natural and climate-related disturbances.

• Prioritize areas where ecological restoration can simultaneously reduce disaster risk, ecosystem degradation, water insecurity, and climate vulnerability.

• Integrate ecological risk assessment into national, watershed, landscape, land-use, infrastructure, and climate-adaptation planning.

• Establish a forward-looking system capable of assessing current, emerging, cumulative, and future ecological disaster risks.

Action

• Establish a National Ecological Disaster Risk Assessment Framework defining common concepts, risk indicators, assessment methodologies, spatial scales, data standards, and assessment cycles.

• Develop an integrated ecological disaster risk model based on the relationship between:

  • Hazard — probability and intensity of natural or climate-related hazards

  • Exposure — people, ecosystems, infrastructure, agriculture, and assets located in risk areas

  • Vulnerability — sensitivity and inability to withstand or recover from hazards

  • Ecological resilience — capacity of ecosystems to absorb, regulate, and recover from disturbance

• Develop a National Ecological Disaster Risk Database integrating:

  • Forest condition

  • Watershed condition

  • Soil condition

  • Wetlands

  • Rivers and natural waterways

  • Land use and land-cover change

  • Vegetation condition

  • Rainfall and climate data

  • Hydrological data

  • Terrain and slope

  • Historical disaster records

  • Fire occurrence

  • Coastal and marine ecosystem conditions

• Establish Ecological Disaster Risk Indicators covering ecological, hydrological, climatic, geological, and human-pressure variables.

• Develop a National Ecological Disaster Risk Map showing spatial distribution and intensity of ecological disaster risks.

• Develop risk assessments at multiple scales:

  • National

  • River basin

  • Watershed

  • Landscape

  • Province

  • District

  • Local area

• Identify Ecological Risk Hotspots where multiple risks overlap, such as:

  • Deforestation + flood risk

  • Soil degradation + drought

  • Forest degradation + wildfire

  • Wetland loss + flood risk

  • Slope degradation + landslide risk

  • Coastal ecosystem degradation + coastal erosion

• Establish a Cumulative Ecological Risk Assessment to evaluate areas where multiple environmental pressures interact and amplify disaster risk.

• Assess ecosystem buffering capacity, including the ability of forests, wetlands, soils, floodplains, waterways, and coastal ecosystems to reduce hazard intensity.

• Identify Ecological Risk Reduction Priority Areas where restoration can provide significant disaster-risk reduction benefits.

• Develop Ecological Disaster Risk Scenarios under different conditions, including:

  • Current conditions

  • Continued degradation

  • Climate-change scenarios

  • Land-use change

  • Restoration scenarios

  • Combined extreme-event scenarios

• Develop spatial models to assess how restoration interventions could change disaster risk, including:

  • Forest restoration

  • Soil restoration

  • Wetland recovery

  • Water retention

  • Riparian restoration

  • Slope stabilization through ecological approaches

  • Coastal ecosystem restoration

• Establish early indicators of ecological risk escalation, enabling authorities to identify deteriorating conditions before they become major disasters.

• Establish data-sharing mechanisms linking ecological risk assessment with:

  • Disaster-management agencies

  • Water agencies

  • Forest agencies

  • Agricultural agencies

  • Environmental agencies

  • Local governments

  • Climate agencies

  • Infrastructure agencies

• Integrate ecological risk assessment into Environmental Impact Assessment, Strategic Environmental Assessment, land-use planning, infrastructure planning, and climate adaptation planning where appropriate.

• Develop an Ecological Risk Screening Protocol for major public infrastructure and development projects to identify whether projects could increase ecological disaster risk.

• Establish risk thresholds and classification levels for:

  • Low risk

  • Moderate risk

  • High risk

  • Critical risk

• Develop Ecological Disaster Risk Priority Rankings to support government investment and restoration sequencing.

• Establish mechanisms to distinguish between:

  • Risks that can be reduced through ecological restoration

  • Risks requiring engineered infrastructure

  • Risks requiring land-use change

  • Risks requiring behavioral or management changes

  • Risks requiring combined solutions

• Develop Nature-Based Disaster Risk Reduction (Eco-DRR) Planning Guidelines to prioritize ecosystem functions as part of national disaster-risk management.

• Establish periodic reassessment mechanisms using updated environmental, climate, land-use, and disaster data.

• Integrate assessment results with the subsequent AC-SI-021-05 ecological disaster prevention and resilience actions, ensuring that risk assessment directly determines where prevention and restoration investments should occur.

• Establish an adaptive ecological risk management cycle linking assessment → prioritization → intervention → monitoring → reassessment.

Expected Output

• National Ecological Disaster Risk Assessment Framework defining indicators, methodologies, spatial scales, and assessment standards.

• National Ecological Disaster Risk Database integrating ecosystem, climate, hydrological, geological, land-use, and disaster information.

• National Ecological Disaster Risk Map identifying areas of low, moderate, high, and critical ecological disaster risk.

• Multi-Scale Ecological Risk Assessment System covering national, basin, watershed, landscape, provincial, district, and local levels.

• Ecological Risk Hotspot Map identifying areas where multiple ecological and disaster risks overlap.

• Cumulative Ecological Risk Map identifying landscapes experiencing multiple interacting environmental pressures.

• Ecosystem Buffering Capacity Assessment measuring the ability of forests, wetlands, soils, waterways, floodplains, and coastal ecosystems to reduce disaster impacts.

• Ecological Disaster Risk Reduction Priority Map identifying areas where ecological restoration can deliver the greatest risk-reduction benefits.

• Future Ecological Disaster Risk Scenarios showing how climate change, land-use change, degradation, and restoration could alter future risk.

• Ecological Risk Early-Warning Indicators identifying deterioration before risks escalate into major disasters.

• Ecological Disaster Risk Priority Ranking System supporting national investment and intervention sequencing.

• Ecological Risk Screening Protocol for major infrastructure and development projects.

• Nature-Based Disaster Risk Reduction Planning Guidelines integrating ecosystem restoration into national disaster-risk management.

• Periodic National Ecological Disaster Risk Assessment Reports providing updated evidence for policy and investment decisions.

• Adaptive Ecological Risk Management System linking risk assessment directly with prevention, restoration, monitoring, and reassessment.

• A structural transition from “ภัยพิบัติเกิด → เข้าช่วยเหลือ → ฟื้นฟูความเสียหาย” toward “ประเมินความเสี่ยง → ระบุความเปราะบางของระบบนิเวศ → ลดความเสี่ยงที่ต้นเหตุ → ฟื้นระบบนิเวศ → เพิ่มความสามารถในการรองรับภัย → ลดความเสียหายก่อนเกิดภัย”.

Objective

• จัดตั้ง ระบบประเมินความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับชาติ เพื่อระบุ ประเมิน จัดทำแผนที่ และจัดลำดับความสำคัญของความเสี่ยงทางนิเวศทั่วประเทศ

• เปลี่ยนการจัดการภัยพิบัติจากการมุ่ง รับมือเมื่อเกิดภัยแล้ว ไปสู่การระบุและลดเงื่อนไขด้านระบบนิเวศที่เป็นตัวเพิ่มความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง

• ประเมินความสัมพันธ์ระหว่าง ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ระบบน้ำ สภาพดิน และภัยพิบัติ

• ระบุพื้นที่ที่ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศเพิ่มโอกาสหรือความรุนแรงของ:

  • น้ำท่วม

  • ภัยแล้ง

  • ดินถล่ม

  • ไฟป่า

  • การชะล้างพังทลายของดิน

  • การสะสมตะกอน

  • การกัดเซาะชายฝั่ง

  • การสูญเสียพื้นที่ชุ่มน้ำ

  • ความเครียดจากความร้อนและการสูญเสียความชื้น

  • ภัยทางนิเวศรูปแบบอื่น

• สร้างฐานข้อมูลกลางระดับประเทศเพื่อระบุว่า ระบบนิเวศในพื้นที่ใดกำลังสูญเสียความสามารถในการรองรับและลดความรุนแรงของภัยธรรมชาติและภัยจากภูมิอากาศ

• จัดลำดับพื้นที่ที่การฟื้นฟูระบบนิเวศสามารถช่วยลด ความเสี่ยงภัยพิบัติ ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศ ความไม่มั่นคงด้านน้ำ และความเปราะบางต่อภูมิอากาศ ได้พร้อมกัน

• บูรณาการการประเมินความเสี่ยงทางนิเวศเข้ากับการวางแผนระดับประเทศ ลุ่มน้ำ ภูมิทัศน์ การใช้ที่ดิน โครงสร้างพื้นฐาน และการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ

• สร้างระบบประเมินที่มองได้ทั้ง ความเสี่ยงในปัจจุบัน ความเสี่ยงที่กำลังก่อตัว ความเสี่ยงสะสม และความเสี่ยงในอนาคต

Action

• จัดทำ กรอบระบบประเมินความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับชาติ กำหนดนิยาม ตัวชี้วัด วิธีประเมิน ระดับพื้นที่ มาตรฐานข้อมูล และรอบการประเมิน

• พัฒนาแบบจำลองความเสี่ยงทางนิเวศจากความสัมพันธ์ระหว่าง:

  • ภัยคุกคาม (Hazard) — โอกาสเกิดและความรุนแรงของภัยธรรมชาติหรือภัยจากภูมิอากาศ

  • การเปิดรับความเสี่ยง (Exposure) — ประชาชน ระบบนิเวศ โครงสร้างพื้นฐาน เกษตรกรรม และทรัพย์สินที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยง

  • ความเปราะบาง (Vulnerability) — ความไวต่อผลกระทบและความสามารถในการรับมือและฟื้นตัว

  • ความยืดหยุ่นของระบบนิเวศ (Ecological Resilience) — ความสามารถของระบบนิเวศในการรองรับ ควบคุม และฟื้นตัวจากการรบกวน

• จัดทำ ฐานข้อมูลความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับประเทศ เชื่อมข้อมูล:

  • สภาพป่า

  • สภาพลุ่มน้ำ

  • สภาพดิน

  • พื้นที่ชุ่มน้ำ

  • แม่น้ำและทางน้ำธรรมชาติ

  • การใช้ที่ดินและการเปลี่ยนแปลงสิ่งปกคลุมดิน

  • สภาพพืชพรรณ

  • ข้อมูลฝนและภูมิอากาศ

  • ข้อมูลอุทกวิทยา

  • ภูมิประเทศและความลาดชัน

  • ประวัติภัยพิบัติ

  • การเกิดไฟ

  • สภาพระบบนิเวศชายฝั่งและทะเล

• พัฒนา ตัวชี้วัดความเสี่ยงภัยพิบัติทางนิเวศ ครอบคลุมตัวแปรด้านนิเวศ อุทกวิทยา ภูมิอากาศ ธรณีวิทยา และแรงกดดันจากกิจกรรมมนุษย์

• จัดทำ แผนที่ความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับประเทศ แสดงการกระจายตัวและระดับความเสี่ยงในแต่ละพื้นที่

• ประเมินความเสี่ยงในหลายระดับ ได้แก่:

  • ระดับประเทศ

  • ลุ่มน้ำ

  • ลุ่มน้ำย่อย

  • ภูมิทัศน์

  • จังหวัด

  • อำเภอ

  • พื้นที่ท้องถิ่น

• ระบุ พื้นที่เสี่ยงทางนิเวศ Hotspot ที่ความเสี่ยงหลายประเภทซ้อนทับกัน เช่น:

  • ป่าเสื่อมโทรม + น้ำท่วม

  • ดินเสื่อมโทรม + ภัยแล้ง

  • ป่าเสื่อมโทรม + ไฟป่า

  • พื้นที่ชุ่มน้ำลดลง + น้ำท่วม

  • พื้นที่ลาดชันเสื่อมโทรม + ดินถล่ม

  • ระบบนิเวศชายฝั่งเสื่อมโทรม + การกัดเซาะชายฝั่ง

• จัดทำ การประเมินความเสี่ยงทางนิเวศสะสม (Cumulative Ecological Risk Assessment) เพื่อประเมินพื้นที่ที่แรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อมหลายด้านส่งผลร่วมกันและเพิ่มความเสี่ยงภัยพิบัติ

• ประเมิน ความสามารถของระบบนิเวศในการทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันภัย เช่น ความสามารถของป่า พื้นที่ชุ่มน้ำ ดิน พื้นที่รับน้ำ ทางน้ำ พื้นที่น้ำท่วมถึง และระบบนิเวศชายฝั่งในการลดความรุนแรงของภัย

• ระบุ พื้นที่เป้าหมายการลดความเสี่ยงด้วยการฟื้นฟูระบบนิเวศ ซึ่งการฟื้นฟูสามารถสร้างประโยชน์ด้านการลดภัยได้สูง

• พัฒนา ฉากทัศน์ความเสี่ยงภัยพิบัติทางนิเวศ ภายใต้เงื่อนไข:

  • สถานการณ์ปัจจุบัน

  • การเสื่อมโทรมต่อเนื่อง

  • การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

  • การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน

  • การฟื้นฟูระบบนิเวศ

  • เหตุการณ์สุดขั้วหลายประเภทเกิดร่วมกัน

• พัฒนาแบบจำลองเชิงพื้นที่เพื่อประเมินว่ามาตรการฟื้นฟูสามารถเปลี่ยนระดับความเสี่ยงได้อย่างไร เช่น:

  • การฟื้นฟูป่า

  • การฟื้นฟูดิน

  • การฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำ

  • การเพิ่มการกักเก็บน้ำ

  • การฟื้นฟูพื้นที่ริมน้ำ

  • การฟื้นฟูพื้นที่ลาดชันด้วยวิธีทางนิเวศ

  • การฟื้นฟูระบบนิเวศชายฝั่ง

• จัดทำ ตัวชี้วัดเตือนการเพิ่มขึ้นของความเสี่ยงทางนิเวศ เพื่อให้สามารถตรวจพบการเสื่อมถอยก่อนกลายเป็นภัยพิบัติขนาดใหญ่

• เชื่อมโยงข้อมูลการประเมินกับ:

  • หน่วยงานจัดการภัยพิบัติ

  • หน่วยงานด้านน้ำ

  • หน่วยงานป่าไม้

  • หน่วยงานเกษตร

  • หน่วยงานสิ่งแวดล้อม

  • องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

  • หน่วยงานด้านภูมิอากาศ

  • หน่วยงานด้านโครงสร้างพื้นฐาน

• บูรณาการการประเมินความเสี่ยงเข้ากับ EIA, SEA การวางผังการใช้ที่ดิน การวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน และการวางแผนปรับตัวต่อภูมิอากาศ ตามความเหมาะสม

• พัฒนา Ecological Risk Screening Protocol สำหรับโครงการโครงสร้างพื้นฐานและโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ เพื่อประเมินว่าโครงการอาจเพิ่มความเสี่ยงทางนิเวศหรือไม่

• กำหนดระดับความเสี่ยง:

  • ความเสี่ยงต่ำ

  • ความเสี่ยงปานกลาง

  • ความเสี่ยงสูง

  • ความเสี่ยงวิกฤต

• จัดทำ ระบบจัดลำดับความสำคัญพื้นที่เสี่ยงภัยพิบัติทางนิเวศ เพื่อสนับสนุนการจัดสรรงบประมาณและลำดับการฟื้นฟู

• จำแนกประเภทความเสี่ยงเพื่อเลือกวิธีจัดการที่เหมาะสม ได้แก่:

  • ความเสี่ยงที่ลดได้ด้วยการฟื้นฟูระบบนิเวศ

  • ความเสี่ยงที่ต้องใช้โครงสร้างพื้นฐาน

  • ความเสี่ยงที่ต้องปรับการใช้ที่ดิน

  • ความเสี่ยงที่ต้องปรับพฤติกรรมหรือการจัดการ

  • ความเสี่ยงที่ต้องใช้มาตรการผสมผสาน

• จัดทำ แนวทาง Nature-Based Disaster Risk Reduction (Eco-DRR) เพื่อให้หน้าที่ของระบบนิเวศเป็นส่วนหนึ่งของระบบจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติของประเทศ

• กำหนดให้มีการประเมินซ้ำเป็นระยะ โดยใช้ข้อมูลสิ่งแวดล้อม ภูมิอากาศ การใช้ที่ดิน และข้อมูลภัยพิบัติที่ปรับปรุงใหม่

• เชื่อมผลการประเมินเข้าสู่ Action Layer ด้านการป้องกันและเสริมสร้างความยืดหยุ่นจากภัยพิบัติทางนิเวศ เพื่อให้ผลการประเมินเป็นตัวกำหนดพื้นที่และลำดับการลงทุนโดยตรง

• จัดตั้งวงจร Adaptive Ecological Risk Management เชื่อมโยง ประเมิน → จัดลำดับ → ดำเนินการ → ติดตาม → ประเมินซ้ำ

Expected Output

• กรอบระบบประเมินความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับชาติ พร้อมตัวชี้วัด วิธีการประเมิน ระดับพื้นที่ และมาตรฐานข้อมูล

• ฐานข้อมูลความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับประเทศ เชื่อมข้อมูลระบบนิเวศ ภูมิอากาศ อุทกวิทยา ธรณีวิทยา การใช้ที่ดิน และภัยพิบัติ

• แผนที่ความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับประเทศ จำแนกพื้นที่ความเสี่ยงต่ำ ปานกลาง สูง และวิกฤต

• ระบบประเมินความเสี่ยงหลายระดับ ตั้งแต่ระดับประเทศ → ลุ่มน้ำ → ภูมิทัศน์ → จังหวัด → อำเภอ → ท้องถิ่น

• แผนที่ Ecological Risk Hotspot ระบุพื้นที่ที่ความเสี่ยงทางนิเวศและภัยพิบัติหลายประเภทซ้อนทับกัน

• แผนที่ความเสี่ยงทางนิเวศสะสม ระบุพื้นที่ที่มีแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อมหลายด้านร่วมกัน

• ระบบประเมินความสามารถของระบบนิเวศในการลดความรุนแรงของภัย ครอบคลุมป่า พื้นที่ชุ่มน้ำ ดิน ทางน้ำ พื้นที่รับน้ำ และระบบนิเวศชายฝั่ง

• แผนที่พื้นที่เป้าหมายการลดความเสี่ยงด้วยการฟื้นฟูระบบนิเวศ ระบุพื้นที่ที่การฟื้นฟูสามารถลดความเสี่ยงได้สูง

• ฉากทัศน์ความเสี่ยงภัยพิบัติทางนิเวศในอนาคต แสดงผลของภูมิอากาศ การใช้ที่ดิน การเสื่อมโทรม และการฟื้นฟูต่อระดับความเสี่ยง

• ตัวชี้วัดเตือนการเพิ่มขึ้นของความเสี่ยงทางนิเวศ เพื่อให้สามารถดำเนินการก่อนเกิดภัยพิบัติรุนแรง

• ระบบจัดลำดับความสำคัญความเสี่ยงทางนิเวศ สำหรับกำหนดลำดับการลงทุนและการดำเนินมาตรการ

• Ecological Risk Screening Protocol สำหรับโครงการโครงสร้างพื้นฐานและโครงการพัฒนาที่อาจส่งผลต่อความเสี่ยงทางนิเวศ

• แนวทาง Nature-Based Disaster Risk Reduction (Eco-DRR) สำหรับบูรณาการการฟื้นฟูระบบนิเวศเข้ากับการลดความเสี่ยงภัยพิบัติ

• รายงานประเมินความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางนิเวศระดับชาติเป็นระยะ สำหรับใช้ปรับนโยบายและการลงทุน

• ระบบ Adaptive Ecological Risk Management ที่เชื่อมการประเมินความเสี่ยงเข้ากับการป้องกัน การฟื้นฟู การติดตาม และการประเมินซ้ำ

• เกิดการเปลี่ยนจาก “เกิดภัย → เข้าช่วยเหลือ → ฟื้นฟูความเสียหาย” ไปสู่ “ประเมินความเสี่ยง → ระบุความเปราะบางของระบบนิเวศ → ลดความเสี่ยงที่ต้นเหตุ → ฟื้นระบบนิเวศ → เพิ่มความสามารถในการรองรับภัย → ลดความเสียหายก่อนเกิดภัย”