ข้อมูลโดย: พสธร จินตนานุช

31 พฤษภาคม 2569

อีเมลติดต่อ: p.chintananuch@gmail.com

ยุทธศาสตร์ที่จะสามารถปลดล็อกปัญหานี้ได้อย่างแท้จริงจึงจำเป็นต้องตั้งอยู่บนหลักการปฏิบัติที่แหลมคม ละเอียดอ่อน และมีเส้นแบ่งที่ชัดเจน หัวใจสำคัญไม่ใช่การหว่านแหแก้ปัญหา

แต่คือการ “แยกให้ชัด แก้ให้ถูกจุด สร้างสันติภาพอย่างยั่งยืน” โดยมีเสาหลักในการขับเคลื่อน 3 มิติสำคัญ ดังนี้

1. จัดการผู้ก่อความรุนแรง: บังคับใช้กฎหมายอย่างเด็ดขาดและเป็นธรรม

กลไกแรกคือการกำหนดนิยามและคัดแยก “ผู้ก่อความรุนแรง” ออกจากประชาชนทั่วไปอย่างเด็ดขาด โดยผู้ที่เข้าข่ายกลุ่มนี้ ได้แก่ ผู้ที่วางระเบิด อุ้มฆ่า ทำร้ายประชาชนหรือเจ้าหน้าที่, ผู้สนับสนุนทางการเงินและอาวุธยุทโธปกรณ์, ผู้ให้ที่พักพิง ซ่อนเร้น, ผู้ร่วมขบวนการหรือสั่งการ และผู้ที่ปลุกปั่น ยุยง เพื่อให้เกิดความรุนแรง

การจัดการกับกลุ่มนี้ต้องดำเนินผ่าน กระบวนการยุติธรรมที่โปร่งใส ตั้งแต่การสืบสวนเชิงลึก การรวบรวมพยานหลักฐานที่แน่นหนา จับกุมตามกฎหมาย เคารพสิทธิมนุษยชน และพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรมตามประมวลกฎหมายอาญาแผ่นดิน

มาตรการเด็ดขาด: หากพบความรุนแรงที่มีลักษณะต่อเนื่องจากความหลากหลายหรือมุ่งหวังผลเชิงโครงสร้าง จะต้องใช้มาตรากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ "ข้อหากบฏ" (ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 113-114) สำหรับการกระทำที่มุ่งเปลี่ยนแปลงสภาพรัฐหรือองค์ประกอบของรัฐด้วยกำลังประทุษร้าย

มาตรการเปิดทางกลับใจ: เปิดโอกาสให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องแต่ต้องการยุติความรุนแรงได้มีโอกาส "กลับใจ" ผ่านการรายงานตัว แสดงเจตนา ยอมรับข้อผิดพลาด ให้ความร่วมมือเป็นพยาน เพื่อรับการพิจารณาลดโทษตามระดับความร่วมมือ โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการ ตัดวงจรความรุนแรง ลดผู้สนับสนุน และคืนคนดีสู่สังคม

2. เปิดพื้นที่พูดคุยและหาทางออกร่วมกัน: ขับเคลื่อนกลไกสำหรับผู้ไม่ใช้ความรุนแรง

สำหรับ “ประชาชนทั่วไป” ที่ไม่เกี่ยวข้องกับความรุนแรง รัฐต้องให้การคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ตามกฎหมาย พร้อมทั้งเปิดพื้นที่ปลอดภัยในการสื่อสารและสะท้อนปัญหา โดยมีประเด็นสำคัญที่สามารถนำมาพูดคุยและเปลี่ยนผ่านสู่การพัฒนาได้ 6 มิติหลัก ได้แก่:

การศึกษาและศาสนา

ภาษาและวัฒนธรรม

การกระจายอำนาจและการบริหารท้องถิ่น

การพัฒนาเศรษฐกิจและอาชีพ

กระบวนการยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน

การมีส่วนร่วมของประชาชน

กลไกการขับเคลื่อนที่เป็นไปได้: จะต้องสร้างเวทีพูดคุยสันติสุขระดับพื้นที่, จัดตั้งสภาที่ปรึกษาหรือคณะทำงานร่วมระหว่างภาครัฐและภาคประชาชน, รับฟังความคิดเห็นอย่างต่อเนื่องและโปร่งใส, นำไปสู่การกำหนดนโยบายและโครงการที่ตอบโจทย์ความต้องการที่แท้จริง พร้อมทั้งมีระบบติดตามและประเมินผลร่วมกัน เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายในการ ลดช่องว่างความไม่เข้าใจ สร้างความเชื่อมั่น และพัฒนาคุณภาพชีวิต

3. หลักการและเงื่อนไขสำคัญที่ต้องดำเนินควบคู่กัน

เพื่อให้สองยุทธศาสตร์ข้างต้นบรรลุผลลัพธ์เชิงบวกอย่างเป็นรูปธรรม รัฐและภาคีเครือข่ายจำเป็นต้องยึดมั่นใน 6 เงื่อนไขหลักอย่างเคร่งครัด:

1 คุ้มครองประชาชน ผู้บริสุทธิ์เป็นอันดับแรก

2 บังคับใช้กฎหมายอย่างเท่าเทียม ไม่เลือกปฏิบัติ

3 สื่อสารสร้างความเข้าใจ ที่โปร่งใส ตรวจสอบได้

4 ทำงานร่วมกับผู้นำศาสนา ผู้นำท้องถิ่น และภาคประชาสังคม

5 สร้างความร่วมมือในทุกระดับ ทั้งในประเทศและนานาชาติ

6 ยึดผลประโยชน์ของชาติ และความสงบสุขของประชาชนเป็นที่ตั้ง

บทสรุปเชิงยุทธศาสตร์

เป้าหมายสูงสุดของแนวทางนี้ไม่ใช่เพียงแค่การยุติเสียงปืนหรือระเบิด แต่คือการทำให้ “ประชาชนสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างปลอดภัยในสังคมพหุวัฒนธรรม ภายใต้รัฐไทยที่มั่นคง โดยทุกคนมีเกียรติยศ ศักดิ์ศรี โอกาส และอนาคตร่วมกัน” การแยกแยะประเภทของปัญหาและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างชัดเจน จะช่วยให้การจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณลงไปได้ถูกจุด เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และนำพาความสงบสุขที่แท้จริงกลับคืนสู่ดินแดนใต้อย่างแท้จริง

แหล่งอ้างอิงข้อมูล (References)

1 ข้อมูลและแผนภาพยุทธศาสตร์: “แนวทางแก้ไขปัญหา 3 จังหวัดชายแดนใต้: แยกให้ชัด แก้ให้ถูกจุด สร้างสันติภาพอย่างยั่งยืน” โดย พสธร จินตนานุช

2 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 113-114 ว่าด้วยความผิดฐานกบฏ (การใช้กำลังประทุษร้ายเพื่อเปลี่ยนแปลงไขหรือล้มล้างอำนาจนิติบัญญัติ บริหาร หรือตุลาการ หรือแยกราชอาณาจักร)

3 กรอบแนวคิดการบริหารจัดการความมั่นคงและกลไกการพูดคุยเพื่อสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้ (กลไกพหุภาคีและภาคประชาสังคม), พ.ศ. 2568-2569.