หน้า 1

The Great Compression Theory

ทฤษฎีการอัดตัวของระบบเศรษฐกิจโลก

1. บทนำ: โลกที่ดูเชื่อมต่อ แต่อัดแรงไว้ข้างใน

ในแต่ละยุคของประวัติศาสตร์ โลกมักดูเหมือนกำลังเดินไปสู่ความเชื่อมโยงที่มากขึ้น
การค้าเติบโต เทคโนโลยีพัฒนา และห่วงโซ่อุปทานขยายตัว

แต่สิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ภาพนั้นคือ
แรงกดดันเชิงโครงสร้างที่สะสมอย่างต่อเนื่อง

The Great Compression Theory เสนอว่า:

ระบบเศรษฐกิจโลกจะขยายตัวจนถึงจุดที่
ความไม่สมดุลของการเข้าถึงทรัพยากรและอำนาจในห่วงโซ่อุปทาน
เริ่มสะสมแรงกดดัน
และนำไปสู่ “การอัดตัวของระบบ”
ก่อนจะปลดปล่อยออกในรูปแบบของการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

2. แก่นของทฤษฎี: จาก Efficiency สู่ Imbalance

ในช่วง Expansion โลกจะ optimize ทุกอย่าง:

• ผลิตในที่ถูกที่สุด

• ลงทุนในที่ได้ผลตอบแทนสูงสุด

• ใช้เทคโนโลยีจากผู้ที่เก่งที่สุด

ผลลัพธ์คือ:

• supply chain ยาวขึ้น

• ระบบ efficient มากขึ้น

แต่ในเวลาเดียวกัน:

“อำนาจและมูลค่าเริ่มกระจุกตัว”

ภาพที่เกิดขึ้นซ้ำในทุกยุค:

• ต้นน้ำ (resource) → ได้มูลค่าน้อย

• กลางน้ำ (production) → ได้ปานกลาง

• ปลายน้ำ (technology / brand / control) → ได้สูงสุด

👉 นี่คือ “ต้นกำเนิดของความไม่สมดุล”

3. Wave ที่ 1: การแข่งขันจักรวรรดิ (Pre-Industrial Compression)

ตัวอย่าง: Seven Years' War

ในศตวรรษที่ 18
โลกเริ่มเชื่อมกันผ่านการค้าและอาณานิคม

มหาอำนาจอย่าง:

• United Kingdom

• France

แข่งขันกันเพื่อ:

• ควบคุมเส้นทางการค้า

• เข้าถึงทรัพยากร

• ครองตลาดในอาณานิคม

สิ่งที่เกิดขึ้น:

• โลกเริ่ม “globalize” ในระดับแรก

• แต่ resource และ control กระจุกตัว

👉 ระบบเริ่มตึง

ผลลัพธ์:

สงครามเกิดขึ้นเพื่อ “รีเซ็ตการเข้าถึง resource”

4. Wave ที่ 2: การอัดตัวของโลกอุตสาหกรรม

ก่อน World War I

โลกเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรมเต็มตัว:

• United Kingdom
  คุม:

  • การเงิน

  • การค้า

  • เส้นทางทะเล

• Germany
  โตเร็วด้านอุตสาหกรรม
  แต่เข้าถึง resource น้อยกว่า

Pattern ซ้ำ:

“ผู้เล่นใหม่โตเร็ว แต่ระบบเดิมไม่เปิดให้เท่ากัน”

Compression:

• การแข่งขันอุตสาหกรรม

• การสะสมอาวุธ

• ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์

Release:

👉 World War I

5. ระบบที่ยังไม่ reset → Compression รอบสอง

หลัง WW1:

• ระบบยังไม่สมดุล

• หนี้ + inequality สูง

นำไปสู่
👉 Great Depression

Protection Phase เต็มรูปแบบ:

• ตั้งกำแพง

• การค้า collapse

• โลกแยกเป็น bloc

ผู้เสียเปรียบ:

• Germany

• Japan

👉 พยายาม “สร้าง supply chain ของตัวเอง”

Release:

👉 World War II

6. Reset และยุค Globalization

หลัง WW2:

• United States ขึ้นนำ

• สร้างระบบใหม่:

  • Bretton Woods System

  • global trade

โลกเข้าสู่ Expansion อีกครั้ง

7. Wave ที่ 3: Compression ยุคโลกาภิวัตน์

ปลายศตวรรษที่ 20 → ปัจจุบัน:

• supply chain เชื่อมโลกสูงสุด

• การผลิตกระจายทั่วโลก

• capital ไหลเร็วมาก

แต่:

• margin กระจุกตัว

• tech กระจุกตัว

• resource ถูกใช้หนัก

Pattern ซ้ำอีกครั้ง:

• ผู้ได้เปรียบ → คุมระบบ

• ผู้เสียเปรียบ → เริ่มตั้งกำแพง

ตัวอย่าง:

• ความตึงเครียดระหว่าง United States และ China

• การแข่งขัน:

  • semiconductor

  • AI

  • rare earth

8. โลกเข้าสู่ Fragmentation

สิ่งที่เกิดขึ้น:

• decoupling

• reshoring

• friend-shoring

👉 โลกเริ่ม “แยก supply chain”

9. Compression Point (ปัจจุบัน)

โลกกำลังอยู่ในจุดที่:

• growth ชะลอ

• trust ลด

• dependency กลายเป็นความเสี่ยง

👉 ระบบกำลัง “หายใจลำบาก”

10. ทางออกของระบบ

มี 2 ทาง:

✔ ระบายแรง:

• reform

• tech breakthrough

• global agreement

❌ ระเบิด:

• conflict

• collapse

• reset

🔥 Insight ระดับแก่น

1. ประวัติศาสตร์ไม่ได้ซ้ำ

แต่ “pattern ซ้ำ”

2. ผู้ที่เข้าถึง resource ไม่พอ

คือผู้ที่มีแรงจูงใจเปลี่ยนระบบ

3. การตั้งกำแพง

คือสัญญาณของการหมดศรัทธาในระบบเดิม

4. โลกจะไม่พังทันที

แต่จะ “ตึงก่อนเสมอ”

🧭 สรุปสุดท้าย

The Great Compression คือกระบวนการที่
โลกจากการ “เชื่อมต่อเพื่อประสิทธิภาพ”
ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็น
“การแยกตัวเพื่อความอยู่รอด”
และสุดท้ายถูกบีบจนต้อง reset