Situation

ระบบโลจิสติกส์และศุลกากรของประเทศไทยยังคงถูกดิจิทัลเพียงบางส่วน แต่มีลักษณะกระจัดกระจายโดยพื้นฐาน หลายหน่วยงานดำเนินงานบนแพลตฟอร์มแยกกันโดยมีความสามารถในการทำงานร่วมกันอย่างจำกัด ส่งผลให้เกิดการป้อนข้อมูลซ้ำซ้อน เอกสารไม่สอดคล้องกัน และความล่าช้าในการปล่อยสินค้า กระบวนการแบบใช้เอกสารกระดาษและการตรวจสอบด้วยแรงงานคนยังคงพบได้ทั่วไปในงานข้ามพรมแดนและการดำเนินงานท่าเรือ

กระบวนการศุลกากรมักเป็นแบบลำดับขั้นมากกว่าการดำเนินการแบบขนาน ส่งผลให้เกิดคอขวดที่ท่าเรือ ท่าบก และจุดผ่านแดน การมองเห็นข้อมูลตลอดห่วงโซ่อุปทานมีข้อจำกัด โดยผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง—ท่าเรือ สายการเดินเรือ ผู้ให้บริการขนส่ง และหน่วยงานกำกับ—ไม่สามารถเข้าถึงสภาพแวดล้อมข้อมูลแบบรวมศูนย์และเรียลไทม์ได้

ความกระจัดกระจายนี้ลดทอนประสิทธิภาพ เพิ่มต้นทุน และบั่นทอนความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยในฐานะศูนย์กลางโลจิสติกส์

Shift

โลจิสติกส์โลกกำลังเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็วสู่ระบบนิเวศที่ขับเคลื่อนด้วยดิจิทัลเป็นหลัก ซึ่งการเคลื่อนย้ายทางกายภาพถูกกำกับด้วยแพลตฟอร์มข้อมูลแบบบูรณาการ ประสิทธิภาพถูกขับเคลื่อนมากขึ้นด้วยการประสานข้อมูล ความสามารถในการมองเห็นแบบเรียลไทม์ และการตัดสินใจอัตโนมัติ แทนการประสานงานด้วยแรงงานคน

หน่วยงานศุลกากรทั่วโลกกำลังเปลี่ยนไปสู่โมเดลศุลกากรอัจฉริยะ โดยใช้เอกสารดิจิทัล การตรวจสอบตามความเสี่ยง ระบบปล่อยสินค้าล่วงหน้า และการวิเคราะห์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI เพื่อเร่งการเคลื่อนย้ายสินค้า พร้อมคงไว้ซึ่งความมั่นคงปลอดภัย

เกณฑ์การแข่งขันกำลังเปลี่ยนจาก “การปล่อยสินค้าที่รวดเร็ว” ไปสู่การปล่อยสินค้าที่คาดการณ์ได้และไร้รอยต่อ ซึ่งความล่าช้าถูกลดลงผ่านการออกแบบระบบ ไม่ใช่การแก้ไขเชิงตอบสนอง

Advantage

ประเทศไทยมีโอกาสในการพัฒนาแพลตฟอร์มโลจิสติกส์ดิจิทัลแบบรวมศูนย์ ที่เชื่อมโยงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดตลอดห่วงโซ่อุปทาน—ท่าเรือ ระบบราง การขนส่งทางถนน ศุลกากร และผู้ประกอบการโลจิสติกส์ภาคเอกชน—เข้าสู่ระบบปฏิบัติการเดียวกัน

ด้วยการบูรณาการระบบศุลกากรดิจิทัลเข้ากับแพลตฟอร์มโลจิสติกส์ ประเทศไทยสามารถทำให้เกิด:
การมองเห็นสินค้าตลอดเส้นทางแบบครบวงจร
การดำเนินการและการปล่อยสินค้าล่วงหน้าก่อนถึงปลายทาง
การประสานงานของโหมดการขนส่งแบบเรียลไทม์
การลดภาระด้านเอกสารและข้อผิดพลาดจากมนุษย์

ตำแหน่งศูนย์กลางของประเทศไทยภายในอาเซียนยังเปิดโอกาสให้สามารถขยายแพลตฟอร์มนี้ไปสู่ระเบียงภูมิภาค เสริมบทบาทของประเทศในฐานะศูนย์กลางทั้งเชิงดิจิทัลและเชิงกายภาพ

Additional Structural Advantage

ระบบโลจิสติกส์ดิจิทัลที่บูรณาการอย่างสมบูรณ์ ช่วยให้เกิดการควบคุมและการเพิ่มประสิทธิภาพในระดับแพลตฟอร์ม ได้แก่:

• การตัดสินใจด้านเส้นทางและตารางเวลาที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล

• การตรวจสอบศุลกากรตามความเสี่ยงโดยใช้การวิเคราะห์เชิงคาดการณ์

• การตรวจสอบการปฏิบัติตามข้อกำหนดและการตรวจรับรองเอกสารแบบอัตโนมัติ

• การเชื่อมต่ออย่างไร้รอยต่อกับระบบการค้าในอาเซียนและระดับโลก

สิ่งนี้ก่อให้เกิดผลเครือข่าย ซึ่งการใช้งานที่เพิ่มขึ้นจะยิ่งเพิ่มมูลค่าของระบบ—ดึงดูดผู้ใช้งาน ปริมาณสินค้า และพันธมิตรระหว่างประเทศมากขึ้น

นอกจากนี้ โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลยังสามารถขยายและอัปเกรดได้ ทำให้สามารถพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยไม่ถูกจำกัดด้วยข้อจำกัดของการขยายทางกายภาพ

Implication

อนาคตของความสามารถในการแข่งขันด้านโลจิสติกส์อยู่ที่การประสานงานเชิงดิจิทัล ไม่ใช่เพียงโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ

หากประเทศไทยสามารถดำเนินการระบบโลจิสติกส์ดิจิทัลแบบรวมศูนย์และระบบศุลกากรอัจฉริยะได้สำเร็จ:

• การปล่อยสินค้าจะรวดเร็วขึ้น คาดการณ์ได้มากขึ้น และมีต้นทุนลดลง

• ประเทศไทยจะกลายเป็นศูนย์กลางเส้นทางที่ถูกเลือกใช้ จากความน่าเชื่อถือเชิงปฏิบัติการ

• สามารถควบคุมข้อมูลการค้า เปิดทางสู่ข้อมูลเชิงลึกเชิงยุทธศาสตร์และอำนาจเชิงนโยบาย

•  เสริมความแข็งแกร่งในฐานะระบบปฏิบัติการโลจิสติกส์ระดับภูมิภาค

หากล้มเหลว:

• ความกระจัดกระจายจะยังคงอยู่ ทำให้ประโยชน์จากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานถูกลดทอน

• ความล่าช้าและความไร้ประสิทธิภาพจะบั่นทอนการเลือกใช้เส้นทางผ่านประเทศไทย

• ศูนย์กลางคู่แข่งที่มีระบบดิจิทัลก้าวหน้าจะก้าวขึ้นครองความได้เปรียบ

ปัจจัยชี้ขาดไม่ใช่เพียงการทำให้เป็นดิจิทัล แต่คือการบูรณาการและการนำไปใช้ทั้งระบบ

Action Layer