Situation

ระบบทุนมนุษย์ของประเทศไทยยังคงมีลักษณะกระจัดกระจายเชิงโครงสร้าง โดยขาดการเชื่อมโยงที่มีประสิทธิภาพระหว่างการศึกษา การพัฒนาทักษะ และความต้องการของตลาดแรงงาน

ระบบในปัจจุบันขับเคลื่อนโดยฝั่งอุปทานเป็นหลัก ให้ความสำคัญกับวุฒิการศึกษามากกว่าความสามารถที่แท้จริง ส่งผลให้เกิดความไม่สอดคล้องของทักษะในวงกว้าง การใช้ศักยภาพแรงงานได้ไม่เต็มที่ และการเติบโตของผลิตภาพที่จำกัด

แม้จะมีความพยายามในการปฏิรูปอย่างต่อเนื่อง แต่การพัฒนากำลังคนยังคงไม่เชื่อมโยงกับความต้องการของเศรษฐกิจอนาคต โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมใหม่ภายใต้กรอบ New S-Curve

Shift

กระบวนทัศน์ด้านกำลังคนของโลกกำลังเปลี่ยนจากระบบการศึกษาแบบคงที่ที่ยึดวุฒิการศึกษาเป็นหลัก ไปสู่ระบบนิเวศบุคลากรที่ยืดหยุ่น ขับเคลื่อนด้วยทักษะ และปรับตัวได้อย่างต่อเนื่อง

การพัฒนาทุนมนุษย์ไม่ได้ดำเนินไปในลักษณะเส้นตรงอีกต่อไป แต่เกิดขึ้นผ่าน “วงจรการเรียนรู้ตลอดชีวิต” ที่ผสานการศึกษา การทำงาน และการยกระดับทักษะเข้าด้วยกันอย่างต่อเนื่อง

ความได้เปรียบทางการแข่งขันของประเทศจึงขึ้นอยู่กับความสามารถในการผลิต จัดสรร และยกระดับบุคลากรอย่างต่อเนื่อง ให้สอดคล้องกับโครงสร้างเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

Advantage

ประเทศไทยมีฐานเศรษฐกิจที่หลากหลาย ซึ่งเอื้อต่อการพัฒนาบุคลากรในหลายภาคส่วน ทั้งอุตสาหกรรมการผลิต บริการ เกษตรกรรม และอุตสาหกรรมเกิดใหม่

ประเทศมีโครงสร้างพื้นฐานด้านการศึกษาที่พัฒนาแล้ว มีการยอมรับเทคโนโลยีดิจิทัลเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และมีวัฒนธรรมด้านการบริการที่เข้มแข็ง ซึ่งสนับสนุนความสามารถในการปรับตัวและการเปลี่ยนผ่านของแรงงาน

นอกจากนี้ บทบาทศูนย์กลางของประเทศไทยในอาเซียน ยังเปิดโอกาสให้เข้าถึงการไหลของแรงงานในระดับภูมิภาค และการบูรณาการแรงงานข้ามพรมแดนได้อย่างมีนัยสำคัญ

Additional Structural Advantage 

ประเทศไทยได้ประโยชน์จากภาคเอกชนที่มีความเข้มแข็งและมีศักยภาพในการร่วมพัฒนาระบบผลิตบุคลากร โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมหลัก เช่น ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และภาคบริการ

กระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลที่ดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่อง เป็นฐานสำคัญในการพัฒนาระบบข้อมูลบุคลากรระดับชาติ (talent intelligence) และแพลตฟอร์มการเรียนรู้ที่สามารถขยายผลได้

การมีส่วนร่วมในห่วงโซ่มูลค่าระดับภูมิภาคและระดับโลก ยังสร้าง “สัญญาณความต้องการทักษะ” ตามธรรมชาติ ที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ช่วยกำหนดทิศทางการพัฒนาทักษะได้อย่างชัดเจน

Implication

หากไม่มีการปฏิรูปเชิงระบบ ประเทศไทยมีความเสี่ยงที่ปัญหาความไม่สอดคล้องของทักษะจะรุนแรงขึ้น ผลิตภาพลดลง และไม่สามารถรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรม New S-Curve ได้

ข้อจำกัดด้านทุนมนุษย์จะกลายเป็น “คอขวดหลัก” ที่จำกัดศักยภาพด้านนวัตกรรม และบั่นทอนความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

ในทางกลับกัน หากสามารถพัฒนาระบบบุคลากรที่บูรณาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะกลายเป็น “ตัวคูณเชิงยุทธศาสตร์” ที่ช่วยเร่งการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรม ดึงดูดการลงทุนคุณภาพสูง และเสริมความยืดหยุ่นของเศรษฐกิจในระยะยาว

Strategic Direction 

ประเทศไทยจำเป็นต้องเปลี่ยนผ่านจากระบบการศึกษาและแรงงานที่กระจัดกระจาย ไปสู่ “ระบบปฏิบัติการด้านบุคลากรระดับชาติ” (National Talent Operating System) ที่บูรณาการอย่างสมบูรณ์

ระบบใหม่นี้ต้องเชื่อมโยงการผลิต การพัฒนา และการจัดสรรบุคลากร ให้สอดคล้องกับความต้องการของเศรษฐกิจอนาคต ผ่านกรอบที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ยึดทักษะเป็นศูนย์กลาง และสามารถปรับตัวได้อย่างต่อเนื่อง

ประเด็นยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่:

• จัดตั้ง Talent Demand Engine ระดับชาติ ที่สอดคล้องกับอุตสาหกรรม New S-Curve

• ปรับโครงสร้างการศึกษาและการฝึกอบรมสู่ระบบแบบโมดูลาร์และยึดทักษะเป็นหลัก

• พัฒนา แพลตฟอร์มการจัดสรรบุคลากร (Talent Deployment Platform) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้แรงงาน

• สร้างระบบการพัฒนาและยกระดับทักษะตลอดชีวิต (lifelong reskilling & upskilling) อย่างเป็นระบบ

• พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน Talent Intelligence เพื่อให้ได้ข้อมูลแรงงานแบบเรียลไทม์

• สร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนอย่างเข้มแข็งในทุกชั้นของระบบ

Sub-Insight Layer