SI-011-01 :
National Sovereign Cloud & Hyperscale Strategy

Situation

โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ของประเทศไทยในปัจจุบันยังถูกครอบงำโดยผู้ให้บริการ Hyperscaler ต่างประเทศ โดยภาระงานดิจิทัลสำคัญส่วนใหญ่ ทั้งระบบภาครัฐ แพลตฟอร์มภาคธุรกิจ และแอปพลิเคชัน AI รุ่นใหม่ ต่างพึ่งพาสภาพแวดล้อมคลาวด์ที่ถูกควบคุมจากภายนอกประเทศ

แม้ผู้ให้บริการ Hyperscaler จะนำมาซึ่งประสิทธิภาพ ความสามารถในการขยายตัว และเทคโนโลยีขั้นสูง แต่ขณะเดียวกันก็ทำให้การควบคุมในประเด็นสำคัญถูกกระจุกตัวอยู่ภายนอกประเทศ ได้แก่:

• การจัดเก็บและประมวลผลข้อมูล

• การจัดสรรทรัพยากรด้านการประมวลผล

• โครงสร้างราคาและความเสี่ยงจากการผูกติดกับผู้ให้บริการ

• สถาปัตยกรรมพื้นฐานและมาตรฐานการให้บริการ

เมื่อการใช้งานคลาวด์ขยายตัวอย่างรวดเร็ว ประเทศไทยจึงเผชิญความเสี่ยงด้านการพึ่งพิงเชิงระบบมากขึ้น โดยที่ระบบปฏิบัติการดิจิทัลหลักของประเทศผูกอยู่กับโครงสร้างพื้นฐานที่อยู่นอกเหนือการควบคุมระดับชาติ

Shift

โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์กำลังเปลี่ยนผ่านจาก “บริการ IT เชิงพาณิชย์” ไปสู่ “ชั้นโครงสร้างพื้นฐานเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศ”

ในระดับโลก ประเทศชั้นนำกำลังเปลี่ยนผ่านไปสู่:

• รูปแบบ Sovereign Cloud (สภาพแวดล้อมคลาวด์ที่สอดคล้องกับการกำกับดูแลหรือการควบคุมระดับรัฐ)

• สถาปัตยกรรมแบบ Hybrid (การบูรณาการระหว่างโครงสร้างพื้นฐานภายในประเทศและผู้ให้บริการ Hyperscaler ระดับโลก)

• การแข่งขันด้านขีดความสามารถการประมวลผลที่ขับเคลื่อนด้วย AI (โดยคลาวด์กลายเป็นรากฐานหลักของอำนาจด้าน AI)

การแข่งขันในปัจจุบันจึงไม่ใช่เพียงเรื่อง “การใช้งานคลาวด์” อีกต่อไป แต่คือการแข่งขันว่า “ใครสามารถควบคุมขีดความสามารถด้านการประมวลผล สภาพแวดล้อมข้อมูล และชั้นการควบคุมระบบ (Orchestration Layers) ได้”

Advantage

ประเทศไทยมีศักยภาพในการยกระดับสู่การเป็นศูนย์กลาง Hybrid Sovereign Cloud ของอาเซียน ผ่านปัจจัยสนับสนุนสำคัญ ได้แก่:

• ผู้ให้บริการโทรคมนาคมภายในประเทศที่มีศักยภาพในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

• กระแสการขยายตัวของศูนย์ข้อมูลจากผู้ให้บริการ Hyperscaler ระดับโลกที่เกิดขึ้นแล้วในประเทศ

• ตำแหน่งยุทธศาสตร์ด้านภูมิศาสตร์สำหรับการเชื่อมโยงคลาวด์และการรับส่งข้อมูลระดับภูมิภาค

• ความต้องการที่เพิ่มขึ้นจากภาคธุรกิจและภาครัฐต่อโซลูชันคลาวด์ที่จัดเก็บและควบคุมข้อมูลภายในประเทศ

ปัจจัยเหล่านี้เปิดโอกาสให้ประเทศไทยสามารถพัฒนา “โมเดลสองชั้น” ได้ ได้แก่:

• ประสิทธิภาพและขีดความสามารถระดับโลกจากโครงสร้าง Hyperscale
  ควบคู่กับ

• อธิปไตยและการควบคุมเชิงยุทธศาสตร์ของประเทศเหนือข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ

Additional Structural Advantage

ประเทศไทยสามารถออกแบบสถาปัตยกรรมคลาวด์แบบหลายชั้น (Multi-Tier Cloud Architecture) ที่ประกอบด้วย:

• ชั้น Sovereign Cloud → สำหรับภาครัฐ โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ และข้อมูลอ่อนไหวระดับชาติ

• ชั้นคลาวด์เชิงพาณิชย์ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล → สำหรับภาคการเงิน สาธารณสุข และอุตสาหกรรมที่มีข้อกำกับเฉพาะ

• ชั้น Open Hyperscale → สำหรับสตาร์ทอัพ SMEs และภาระงานทั่วไปของภาคธุรกิจ

โดยมีระบบสนับสนุนสำคัญ ได้แก่:

• มาตรฐานคลาวด์ระดับชาติและกรอบการเชื่อมโยงการทำงานร่วมกัน

• นโยบายการจัดชั้นข้อมูลและการแบ่งประเภทภาระงาน

• มาตรการสนับสนุนการพัฒนาระบบนิเวศคลาวด์ภายในประเทศ

โครงสร้างดังกล่าวจะช่วยให้ประเทศไทยสามารถรักษาการควบคุมเชิงยุทธศาสตร์ได้ โดยไม่สูญเสียความเร็วในการสร้างนวัตกรรมและการพัฒนาเทคโนโลยี

Implication

หากประเทศไทยไม่มี Sovereign Cloud Strategy:

• ประเทศจะเกิดการพึ่งพิงเชิงโครงสร้างต่อโครงสร้างพื้นฐานการประมวลผลจากต่างประเทศ

• ข้อมูลและระบบสำคัญระดับชาติยังคงมีความเสี่ยงจากการถูกควบคุมหรือเปิดเผยจากภายนอก

• การพัฒนา AI ของประเทศจะถูกจำกัดจากการขาดขีดความสามารถด้านการประมวลผลภายในประเทศ

• มูลค่าทางเศรษฐกิจจากคลาวด์และการประมวลผลข้อมูลจะไหลออกไปยังต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่

ขณะที่การมี Sovereign Cloud Strategy จะช่วยให้:

• ประเทศไทยสามารถควบคุมโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลหลักและชั้นการประมวลผลของประเทศได้

• รองรับการขยายตัวอย่างมั่นคงของ AI, GovTech และระบบเศรษฐกิจดิจิทัล

• สร้างระบบนิเวศคลาวด์ภายในประเทศ ทั้งผู้ให้บริการ ผู้บูรณาการระบบ และชั้นบริการดิจิทัล

• ยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางคลาวด์และการประมวลผลระดับภูมิภาค

Action Layer