SI-016 :
Financial Hub &
Capital Market Upgrade
การยกระดับศูนย์กลางการเงินและตลาดทุน 

Situation

ระบบการเงินของประเทศไทยในปัจจุบันมีลักษณะคล้าย “ระบบหมุนเวียนภายในแบบปิด” ที่เงินทุนส่วนใหญ่ไหลเวียนอยู่ภายในประเทศ มากกว่าจะเชื่อมต่อกับเครือข่ายการเงินระดับโลกอย่างมีพลวัต

ธนาคารพาณิชย์ยังคงเป็นผู้เล่นหลัก ทำหน้าที่เป็นประตูสำคัญในการจัดสรรเงินทุน แม้สิ่งนี้จะช่วยสร้างเสถียรภาพในอดีต แต่ก็ทำให้โครงสร้างมีความแข็งตัวในเชิงระบบ ขณะที่ตลาดทุน—ทั้งหุ้น ตราสารหนี้ และอนุพันธ์—แม้มีอยู่แล้ว แต่ยังขาดความลึก ความเร็ว และความหลากหลายของเครื่องมือ ที่จำเป็นต่อการดึงดูดนักลงทุนระดับโลก

ลองมองภาพกรุงเทพฯ ในวันนี้:
เป็นเมืองที่มี “น้ำหนักทางเศรษฐกิจ” แต่ยังไม่ใช่ “ศูนย์กลางแรงดึงดูดทางการเงิน” อย่างแท้จริง
กองทุนระดับโลกไหลผ่านสิงคโปร์
เฮดจ์ฟันด์ตั้งอยู่ในฮ่องกง
เงินทุนร่วมลงทุน (venture capital) กระจุกตัวในนิวยอร์ก ลอนดอน หรือแม้แต่ดูไบที่กำลังเติบโตขึ้น

ในขณะที่ประเทศไทยยังทำหน้าที่เป็น “ปลายทางของการลงทุน” มากกว่าจะเป็น “ศูนย์กลางของการตัดสินใจด้านเงินทุน”

ระบบกำกับดูแลมีลักษณะระมัดระวังและแยกส่วน นวัตกรรมทางการเงินเคลื่อนตัวช้ากว่าแนวโน้มโลก การเงินดิจิทัลเริ่มมีบทบาท แต่ยังไม่ถูกบูรณาการเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างตลาดทุนระดับชาติอย่างแท้จริง

ผลลัพธ์คือ:

• บริษัทไทยขนาดใหญ่จำนวนมากต้องระดมทุนในต่างประเทศ

• นักลงทุนต่างชาติมองไทยเป็นเพียง “ทางเลือกอันดับรอง”

• บุคลากรด้านการเงินไหลออกไปยังระบบนิเวศที่มีความเคลื่อนไหวมากกว่า

ประเทศไทยไม่ได้อ่อนแอ—แต่ “ยังใช้ศักยภาพไม่เต็มที่”

Shift

ระบบการเงินโลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งใหญ่
จากโลกการเงินแบบรวมศูนย์ที่ถูกครอบงำโดยศูนย์กลางไม่กี่แห่งในตะวันตก
→ กำลังเคลื่อนไปสู่เครือข่ายศูนย์กลางการเงินแบบหลายขั้วที่กระจายตัวในระดับภูมิภาค

ขณะเดียวกัน มีแรงขับเคลื่อนสำคัญ 3 ประการที่กำลังมาบรรจบกัน:

1. การเปลี่ยนผ่านสู่การเงินดิจิทัล (Digitization of Finance)
เงินไม่ใช่เพียงสกุลเงินอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นสิ่งที่ “ตั้งโปรแกรมได้” (programmable) “แปลงเป็นโทเคนได้” (tokenized) และทำธุรกรรมแบบเรียลไทม์
วงจรการชำระเงินหดสั้นจาก “หลายวัน” → เหลือ “ไม่กี่วินาที”
สินทรัพย์กำลังเปลี่ยนจากรูปแบบกายภาพ → สู่รูปแบบดิจิทัล

2. การเร่งตัวของการเคลื่อนย้ายเงินทุน (Capital Mobility Acceleration)
เงินทุนมีความไหลลื่นสูงขึ้น สามารถเคลื่อนข้ามพรมแดนได้แทบจะทันที เพื่อแสวงหาผลตอบแทน เสถียรภาพ และโอกาส
ประเทศที่ลดแรงเสียดทาน (friction) ได้มาก จะกลายเป็น “แม่เหล็กดึงดูดเงินทุน”

3. การบูรณาการการเงินเข้ากับยุทธศาสตร์ (Finance as Strategy)
การเงินไม่ใช่เครื่องมือที่เป็นกลางอีกต่อไป
แต่กำลังกลายเป็น “อาวุธเชิงยุทธศาสตร์” ที่ใช้ในการสร้างอุตสาหกรรม ควบคุมห่วงโซ่อุปทาน และกำหนดอิทธิพลทางภูมิรัฐศาสตร์

ลองมองไปข้างหน้า 10–15 ปีในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้:
ภูมิภาคที่มีประชากรกว่า 700 ล้านคน
ชนชั้นกลางขยายตัว
โครงสร้างพื้นฐานเติบโต
การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน
และเศรษฐกิจดิจิทัลที่พุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว

คำถามจึงไม่ใช่ว่า “เงินทุนจะไหลเข้ามาหรือไม่”
แต่คือ “เงินทุนจะไปลงที่ไหน และใครจะเป็นผู้ควบคุมมัน”

Advantage

ประเทศไทยอยู่ในตำแหน่งที่ทรงพลังอย่างยิ่ง—แต่ยังไม่ได้ถูกใช้ศักยภาพอย่างเต็มที่

ในเชิงภูมิศาสตร์ ประเทศไทยตั้งอยู่ใจกลางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่ ทำหน้าที่เป็น “สะพานเชื่อม” โดยธรรมชาติระหว่าง:

• กลุ่มประเทศ CLMV (กัมพูชา ลาว เมียนมา เวียดนาม)

• อาเซียนทางทะเล (มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์)

• จีนตอนใต้และอินเดีย

ในเชิงเศรษฐกิจ ประเทศไทยมี:

• ฐานอุตสาหกรรมที่หลากหลาย

• ศักยภาพการส่งออกที่แข็งแกร่ง

• การเชื่อมโยงในห่วงโซ่อุปทานอย่างลึก

• เสถียรภาพด้านนโยบายการเงิน

แต่ “ข้อได้เปรียบที่ซ่อนอยู่” ที่สำคัญที่สุดคือ:
ประเทศไทยมี “ตำแหน่งที่เป็นกลาง” (neutral positioning)

ต่างจากสิงคโปร์ (ที่ถูกมองว่าเป็นศูนย์กลางการเงินเต็มรูปแบบ) หรือฮ่องกง (ที่มีความอ่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์) ประเทศไทยมีภาพลักษณ์ของ:

• ความสมดุล

• เสถียรภาพ

• การเข้าถึงได้

ลองจินตนาการการเปลี่ยนผ่านนี้:
กรุงเทพฯ จะไม่ใช่เพียงเมืองหลวงอีกต่อไป
แต่จะกลายเป็น “พื้นที่บรรจบของเงินทุนระดับโลก” (Financial Convergence Zone)
ที่ซึ่งเงินทุนจากตะวันตก ตะวันออกกลาง และเอเชีย ไหลเข้ามาพบกัน จัดสรรใหม่ และถูกนำไปลงทุนในภูมิภาคที่เติบโตเร็วที่สุดในโลก

ประเทศไทยไม่จำเป็นต้องแทนที่สิงคโปร์
แต่ต้องกลายเป็นสิ่งที่แตกต่าง:

👉 “ฐานปฏิบัติการของการจัดสรรเงินทุนในระดับภูมิภาค” (Operating Base of Regional Capital Deployment)

Additional Structural Advantage

ประเทศไทยมีโอกาสที่หาได้ยากในการ “ก้าวข้าม” ระบบการเงินแบบเดิม (leapfrog)

แทนที่จะค่อย ๆ พัฒนาเหมือนศูนย์กลางการเงินดั้งเดิม ประเทศไทยสามารถ “ออกแบบระบบใหม่ตั้งแต่ต้น” ให้สอดคล้องกับโลกอนาคตได้

ลองจินตนาการโครงสร้างแบบเป็นชั้น (stack) ดังนี้:

Layer 1: Regulatory Flexibility (ความยืดหยุ่นด้านกฎระเบียบ)

สร้างระบบกำกับดูแลที่ปรับตัวได้สูง และเปิดให้ทดลองภายใต้การควบคุม:

• Regulatory sandbox ในระดับขยายผล (at scale)

• ระบบอนุญาต (licensing) แบบเร่งรัดสำหรับผู้เล่นระดับโลก

• กรอบกฎหมายรองรับสินทรัพย์ดิจิทัล การโทเคนไลซ์ (tokenization) และกองทุนข้ามพรมแดน

Layer 2: State-Aligned Capital Direction (การชี้นำทิศทางเงินทุนโดยรัฐ)

ต่างจากศูนย์การเงินที่ขับเคลื่อนด้วยตลาดล้วน ประเทศไทยสามารถ “กำหนดทิศทางเงินทุน” ไปยัง:

• โครงการโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่

• การเปลี่ยนผ่านพลังงานสีเขียว

• อุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์ (AI เทคโนโลยีชีวภาพ โลจิสติกส์ ความมั่นคงทางอาหาร)

การเงินจึงไม่ใช่การไหลแบบสุ่ม แต่เป็น “พลังที่ถูกออกแบบ”

Layer 3: Digital Financial Infrastructure (โครงสร้างพื้นฐานการเงินดิจิทัล)

• ระบบชำระราคา (settlement) บนบล็อกเชน

• ระบบชำระเงินข้ามพรมแดนแบบเรียลไทม์

• การบูรณาการสกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง (CBDC)

• ตลาดหลักทรัพย์สำหรับสินทรัพย์โทเคน (tokenized securities)

สิ่งนี้จะสร้างระบบที่เงินทุนเคลื่อนที่ได้ “เร็วขึ้น ถูกลง และโปร่งใสมากขึ้น” เมื่อเทียบกับตลาดแบบดั้งเดิม

Layer 4: ASEAN Integration Engine (เครื่องยนต์เชื่อมโยงอาเซียน)

ประเทศไทยกลายเป็น “ประตู” ที่เงินทุนโลกใช้เข้าสู่อาเซียนแผ่นดินใหญ่

เงินทุนจะไม่ได้แค่ “เข้ามาลงทุนในไทย”
แต่จะ “ตั้งฐานในไทย แล้วกระจายออกไปทั้งภูมิภาค”

โครงสร้างนี้จะเปลี่ยนบทบาทของประเทศไทยจาก
“ผู้รับเงินลงทุน”
→ สู่ “ผู้จัดสรรและควบคุมการไหลของเงินทุนในระดับภูมิภาค”

Implication

หากประเทศไทยไม่ดำเนินการใด ๆ:
เงินทุนจะยังคง “ไหลผ่าน” กรุงเทพฯ โดยไม่หยุดอยู่
บริษัทไทยจะพึ่งพาระบบการเงินในต่างประเทศมากขึ้น
เงินบาทจะยังคงมีบทบาทจำกัดในระดับภูมิภาค
ประเทศไทยจะกลายเป็นเพียง “ฐานการผลิต” ไม่ใช่ “ศูนย์กลางการควบคุม”

แต่หากประเทศไทยสามารถขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านได้สำเร็จ:
ลองจินตนาการอนาคตนี้:

• กองทุนระดับโลกตั้งสำนักงานใหญ่ระดับภูมิภาคในกรุงเทพฯ

• ดีลโครงสร้างพื้นฐานมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ถูกออกแบบและระดมทุนในประเทศไทย

• สตาร์ทอัพทั่วอาเซียนระดมทุนผ่านแพลตฟอร์มที่ตั้งอยู่ในไทย

• เงินบาทกลายเป็นสกุลเงินสำหรับการชำระบัญชีในระดับภูมิภาค

• บุคลากรด้านการเงินไหลเข้าประเทศ แทนที่จะไหลออก

กรุงเทพฯ จะเปลี่ยนบทบาทเป็น:

👉 “สมองของเงินทุนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่”

ไม่ใช่เพียงแค่จุดที่เงินไหลผ่าน
แต่เป็น “จุดที่การตัดสินใจเกิดขึ้น” อย่างแท้จริง

Strategic Direction

ประเทศไทยต้อง “ออกแบบการเปลี่ยนผ่าน” ไปสู่ระบบการเงินยุคใหม่อย่างตั้งใจ ไม่ใช่ผ่านการปรับปรุงทีละขั้น แต่ผ่านการ “ยกเครื่องทั้งระบบ”

ภาพของการเปลี่ยนผ่านควรเป็นดังนี้:

1. สร้าง Financial Core Zone (Bangkok Financial District)

พัฒนา “ย่านการเงิน” ที่บูรณาการทั้งกายภาพและดิจิทัล:

• สถาบันการเงินระดับนานาชาติ

• ธนาคารเพื่อการลงทุน

• บริษัทบริหารสินทรัพย์

• ศูนย์นวัตกรรมฟินเทค

• บริษัทกฎหมายและที่ปรึกษาระดับโลก

ให้เป็นพื้นที่ที่ “ดีลเกิดขึ้นแบบเรียลไทม์”

2. เพิ่มความลึกของตลาดทุน (Capital Market Depth)

• เพิ่มเครื่องมือทางการเงินที่หลากหลาย (อนุพันธ์ ผลิตภัณฑ์โครงสร้าง REITs กองทุนโครงสร้างพื้นฐาน)

• เพิ่มสภาพคล่องผ่านการมีส่วนร่วมของนักลงทุนระดับโลก

• อำนวยความสะดวกให้นักลงทุนต่างชาติเข้าถึงได้ง่าย

ทำให้ตลาด “ลึกพอ” ที่เงินทุนจะอยู่ ไม่ใช่แค่แวะผ่าน

3. เป็นผู้นำด้านโครงสร้างการเงินดิจิทัล

• พันธบัตร หุ้น และสินทรัพย์ในรูปแบบโทเคน (tokenized assets)

• ระบบชำระราคาและหักบัญชีบนบล็อกเชน

• แพลตฟอร์มชำระเงินและโอนกรรมสิทธิ์แบบทันที

ทำให้ประเทศไทยเป็น “ที่ที่อนาคตของการเงินเกิดขึ้นจริงแล้ว”

4. ดึงดูดเงินทุนและบุคลากรระดับโลก

• มาตรการภาษีจูงใจกองทุนและสถาบันการเงิน

• วีซ่าพิเศษสำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านการเงิน

• ระบบอนุญาโตตุลาการและกฎหมายระหว่างประเทศ

เปลี่ยนกรุงเทพฯ ให้เป็น “แม่เหล็กของปัญญาทางการเงิน”

5. เชื่อมการเงินกับยุทธศาสตร์ชาติ

กำหนดให้กระแสเงินทุนหลัก สนับสนุน:

• การเปลี่ยนผ่านพลังงาน

• การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

• ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

ให้ “การเงิน” กลายเป็นเครื่องยนต์ของการเปลี่ยนประเทศ

แก่นสำคัญคือ:
ไม่ใช่แค่ทำให้ระบบการเงิน “ใหญ่ขึ้น”
แต่ต้องทำให้มัน “มีบทบาทในการกำหนดอนาคตของประเทศ” อย่างแท้จริง

Sub-Insight Layer