SI-014-04:
Economic Security & Strategic Industry Protection

Situation

ระบบเศรษฐกิจในปัจจุบันได้เชื่อมโยงกับความมั่นคงแห่งชาติอย่างลึกซึ้งมากขึ้นเรื่อย ๆ แต่กรอบนโยบายจำนวนมากยังคงแยก “เศรษฐกิจ” และ “ความมั่นคง” ออกจากกันราวกับเป็นคนละมิติ  แม้กระแสโลกาภิวัตน์จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ขณะเดียวกันก็ได้สร้างการพึ่งพาเชิงยุทธศาสตร์ต่อปัจจัยภายนอกในหลายด้าน ได้แก่ ตลาดต่างประเทศ ห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ กระแสเงินทุนและระบบการเงินโลก 

เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่สำคัญส่งผลให้ประเทศต่าง ๆ มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อ:

• การกดดันทางเศรษฐกิจจากต่างประเทศ (Economic Coercion)

• การหยุดชะงักของการค้าและห่วงโซ่อุปทาน (Trade & Supply Chain Disruptions)

• ความผันผวนทางการเงิน (Financial Volatility)

• การครอบงำหรือควบคุมกิจการสำคัญโดยผู้มีอิทธิพลจากภายนอก (Foreign Control Over Strategic Assets)

โดยเฉพาะในภาคส่วนที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ เช่น:

• พลังงาน

• อาหาร

• เซมิคอนดักเตอร์และอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง

• โลจิสติกส์

• ระบบการเงิน

• และแพลตฟอร์มดิจิทัล

ซึ่งล้วนมีความเสี่ยงต่อการถูกแทรกแซง เข้าครอบครอง หรือถูกทำให้หยุดชะงักจากปัจจัยภายนอก ขณะเดียวกัน นโยบายอุตสาหกรรมและยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติยังขาดความสอดประสานกันในหลายมิติ โดยการพัฒนาเศรษฐกิจมักมุ่งเน้น:

• การเติบโตระยะสั้น

• การดึงดูดการลงทุน

• และตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจเชิงปริมาณ

มากกว่าการพิจารณาเรื่อง:

• ความยืดหยุ่นของประเทศในระยะยาว (National Resilience)

• อธิปไตยทางเศรษฐกิจ (Economic Sovereignty)

• และการรักษาขีดความสามารถเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญของชาติ (Control Over Critical Capabilities)

ผลลัพธ์คือ ประเทศอาจมีการเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะสั้น แต่ยังคงมีความเปราะบางต่อความผันผวน ความขัดแย้ง และแรงกดดันจากภายนอก ซึ่งสามารถส่งผลกระทบต่อทั้งเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและความมั่นคงแห่งชาติในเวลาเดียวกัน.

Shift

นโยบายเศรษฐกิจจำเป็นต้องเปลี่ยนผ่านจาก  “โมเดลที่มุ่งเน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นศูนย์กลาง” (Growth-Centric Model)→ สู่“สถาปัตยกรรมเศรษฐกิจที่บูรณาการกับความมั่นคงแห่งชาติ” (Security-Integrated Economic Architecture)

โดยกำหนดให้:

• ความยืดหยุ่นของประเทศ (Resilience)

• ความสามารถในการควบคุมปัจจัยเชิงยุทธศาสตร์ (Control)

• และความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Autonomy)

เป็นองค์ประกอบพื้นฐานของการพัฒนาประเทศ ภายใต้แนวคิดนี้ อุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์จะต้องได้รับการระบุและจัดประเภทอย่างชัดเจน กำหนดความสำคัญในระดับชาติและได้รับการคุ้มครองในฐานะทรัพย์สินด้านความมั่นคงแห่งชาติ ไม่ใช่เพียงในฐานะกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจเท่านั้น

แนวทางดังกล่าวครอบคลุมถึง:

• การสร้างขีดความสามารถภายในประเทศ (Domestic Capability Development)

• การลดการพึ่งพาปัจจัยสำคัญจากภายนอก (Critical Dependency Reduction)

• และการปกป้องภาคส่วนสำคัญจากความเปราะบางหรือความเสี่ยงภายนอก (Protection of Strategic Sectors)

จุดเน้นของนโยบายจึงเปลี่ยนจาก“การเพิ่มประสิทธิภาพสูงสุด” (Maximizing Efficiency)→ สู่“การสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพ ความยืดหยุ่น และอธิปไตยทางเศรษฐกิจ” (Optimizing Resilience and Sovereignty) โดยยังคงเปิดรับเศรษฐกิจโลก แต่ภายใต้ระดับการควบคุมเชิงยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม

ท้ายที่สุด“ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ” (Economic Security)จะไม่ใช่เพียงประเด็นด้านการพัฒนาเศรษฐกิจอีกต่อไป แต่จะกลายเป็น“หนึ่งในเสาหลักของความมั่นคงแห่งชาติ” (Core Pillar of National Security)ที่ถูกบูรณาการอย่างเต็มรูปแบบเข้ากับสถาปัตยกรรมความมั่นคงของประเทศในภาพรวม ทั้งด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี พลังงาน อาหาร ไซเบอร์ และอุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์.

Advantage

ประเทศไทยมีฐานเศรษฐกิจที่หลากหลาย ครอบคลุมทั้ง ภาคเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรมการผลิต ภาคบริการ และภาคการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสำหรับการเสริมสร้างความยืดหยุ่นทางเศรษฐกิจในระยะยาว ในขณะเดียวกัน ตำแหน่งที่ตั้งของประเทศไทยภายในเครือข่ายเศรษฐกิจอาเซียนและห่วงโซ่อุปทานโลก ทำให้ประเทศสามารถทำหน้าที่ได้ทั้งในฐานะ ฐานการผลิตระดับภูมิภาค(Production Hub) และศูนย์กลางการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจ(Regional Connector) ศักยภาพดังกล่าวเปิดโอกาสให้ประเทศไทยสามารถ:

• ปรับโครงสร้างห่วงโซ่อุปทานให้มีความมั่นคงมากขึ้น

• ดึงดูดอุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์เข้าสู่ประเทศ

• และยกระดับขีดความสามารถภายในประเทศในภาคส่วนที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงและเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีความยืดหยุ่นเชิงนโยบายที่เอื้อต่อการเชื่อมโยง ยุทธศาสตร์อุตสาหกรรม ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ และยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ เข้าด้วยกันในกรอบการดำเนินงานเดียว  สิ่งนี้ช่วยให้ประเทศสามารถพัฒนา“แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจที่สอดประสานกับความมั่นคงแห่งชาติ”(Security-Aligned Economic Development) โดยไม่มุ่งเน้นเพียงการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่รวมถึงความยืดหยุ่นของระบบเศรษฐกิจ ความสามารถในการพึ่งพาตนเองในภาคส่วนสำคัญ ความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน และการรักษาอธิปไตยทางเศรษฐกิจในระยะยาว

ผลลัพธ์คือ ประเทศไทยสามารถก้าวสู่รูปแบบการพัฒนาที่ไม่เพียง “เติบโต”แต่ยังมีความมั่นคง ยืดหยุ่นและพร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลก ภายใต้กรอบความมั่นคงทางเศรษฐกิจแห่งชาติที่บูรณาการอย่างเป็นระบบ.

Additional Structural Advantage

ประเทศไทยสามารถใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศอุตสาหกรรมที่มีอยู่ โครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค เพื่อพัฒนา“กรอบอุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์แห่งชาติ” (National Strategic Industry Framework) ซึ่งประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การกำหนดและจัดประเภทภาคส่วนสำคัญของประเทศ (Critical Sector Identification) เช่น  พลังงาน อาหาร ดิจิทัล โลจิสติกส์ การเงินและอุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูง การพัฒนาขีดความสามารถภายในประเทศและการสร้างความพร้อมสำรองในภาคส่วนสำคัญ (Domestic Capability & Redundancy Development) เพื่อลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาปัจจัยภายนอก การจัดตั้งกลไกกำกับดูแลเพื่อติดตามและบริหารความเสี่ยงจากการถือครองหรืออิทธิพลจากต่างชาติ  (Regulatory Mechanisms for Foreign Ownership & Influence Management) ในอุตสาหกรรมที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ การบูรณาการข้อมูลเศรษฐกิจและข่าวกรองเชิงเศรษฐกิจเข้าสู่ระบบปฏิบัติการความมั่นคงแห่งชาติ (NSOS) (Integration of Economic Data & Intelligence into NSOS)เพื่อให้สามารถติดตามความเสี่ยงและความเปราะบางทางเศรษฐกิจได้แบบเรียลไทม์

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังสามารถเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนให้มีความเข้มแข็งมากขึ้น เพื่อให้เกิดการสอดประสานระหว่างยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ นโยบายอุตสาหกรรม และการลงทุนของภาคธุรกิจ ภายใต้กรอบการพัฒนาร่วมกัน แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้ภาคเศรษฐกิจไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ยังมีบทบาทโดยตรงในการเสริมสร้างความยืดหยุ่นของประเทศ รักษาความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน ลดความเปราะบางจากแรงกดดันภายนอกและสนับสนุนความมั่นคงแห่งชาติในระยะยาว

ผลลัพธ์คือ การสร้างระบบเศรษฐกิจที่มีทั้งความสามารถในการแข่งขันและความมั่นคงเชิงยุทธศาสตร์ไปพร้อมกัน ภายใต้กรอบความมั่นคงทางเศรษฐกิจแห่งชาติที่บูรณาการกับสถาปัตยกรรมความมั่นคงของประเทศอย่างสมบูรณ์.

Implication

หากปราศจากกรอบความมั่นคงทางเศรษฐกิจที่ชัดเจน ประเทศจะเผชิญกับความเสี่ยงจากแรงกระแทกภายนอกที่เพิ่มขึ้น สูญเสียความสามารถในการควบคุมอุตสาหกรรมสำคัญ และมีข้อจำกัดต่อความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์ของตนเอง

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ ความเปราะบางต่อวิกฤตเศรษฐกิจและความผันผวนของเศรษฐกิจโลก การสูญเสียอำนาจควบคุมในภาคส่วนที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ การพึ่งพาห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยี หรือเงินทุนจากภายนอกมากเกินไป ความสามารถในการกำหนดนโยบายและทิศทางเศรษฐกิจของประเทศถูกจำกัดจากปัจจัยภายนอก

สิ่งเหล่านี้สามารถนำไปสู่ความเปราะบางเชิงโครงสร้างในระยะยาว ซึ่งการตัดสินใจทางเศรษฐกิจของประเทศอาจถูกกำหนดโดยข้อจำกัดจากการพึ่งพาภายนอกและความผันผวนของระบบเศรษฐกิจโลก มากกว่าผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ของประเทศเอง

ในทางกลับกัน การมีกรอบความมั่นคงทางเศรษฐกิจที่ได้รับการออกแบบและบูรณาการอย่างเหมาะสม จะช่วยให้ประเทศสามารถสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจที่มีความยืดหยุ่น (Resilient Growth)รักษาความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Independence)เสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันและบทบาทของประเทศในเวทีโลกและรับมือกับวิกฤตหรือความปั่นป่วนทางเศรษฐกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ท้ายที่สุด “ความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ” จะไม่ได้เป็นเพียงแหล่งที่มาของความมั่งคั่งและความเจริญรุ่งเรืองเท่านั้น แต่จะกลายเป็น

“หนึ่งในเสาหลักของอำนาจแห่งชาติและความมั่นคงของประเทศ” (Core Pillar of National Power and Security)

ที่ทำหน้าที่สนับสนุนทั้งความมั่นคงแห่งชาติ อธิปไตยทางเศรษฐกิจ ความสามารถในการแข่งขันและความยืดหยุ่นของประเทศในโลกที่มีความไม่แน่นอนสูงมากขึ้นเรื่อย ๆ

Action Layer