Situation

การจัดการระบบนิเวศของประเทศไทยยังขับเคลื่อนโดยหน่วยงานภาครัฐและโครงการเป็นหลัก ขณะที่ชุมชนซึ่งเป็นผู้ที่พึ่งพาและมีปฏิสัมพันธ์โดยตรงกับป่า แหล่งน้ำ พื้นที่เกษตร พื้นที่ชุ่มน้ำ และระบบนิเวศชายฝั่ง ยังไม่ได้ถูกวางบทบาทให้เป็น ผู้ดูแลระบบนิเวศในระยะยาว อย่างเป็นระบบภายใต้กลไกระดับประเทศ 

Shift

เปลี่ยนจาก การจัดการระบบนิเวศที่ขับเคลื่อนโดยภาครัฐเป็นหลัก ไปสู่ระบบดูแลระบบนิเวศโดยชุมชน โดยให้ชุมชนเป็นหุ้นส่วนเชิงรุกในการติดตาม ดูแล ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศอย่างยั่งยืน ภายใต้กรอบระดับประเทศที่กำหนดสิทธิ หน้าที่ องค์ความรู้ และแรงจูงใจอย่างชัดเจน 

Advantage

การดูแลโดยชุมชนทำให้เกิดผู้ดูแลในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง สามารถตรวจพบและตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศได้รวดเร็ว ใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาและความรู้เชิงพื้นที่ เพิ่มความเป็นเจ้าของของชุมชน และช่วยให้การดูแลพื้นที่ฟื้นฟูดำเนินต่อเนื่องได้ แม้สิ้นสุดโครงการหรือรอบงบประมาณของภาครัฐ 

Additional Structural Advantage

ระบบระดับประเทศสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ท้องถิ่น องค์กรชุมชน เครือข่ายติดตามระบบนิเวศ กลไกการเงินเพื่อการฟื้นฟู ระบบจูงใจจากบริการระบบนิเวศ และการสนับสนุนด้านวิชาการจากภาครัฐเข้าด้วยกันเป็นสถาปัตยกรรมเดียว ทำให้ชุมชนเปลี่ยนสถานะจาก “ผู้รับประโยชน์จากโครงการสิ่งแวดล้อม” เป็น “ผู้ดูแลทรัพย์สินเชิงนิเวศในระยะยาว” 

Implication

การฟื้นฟูระบบนิเวศจะกลายเป็นกระบวนการทางสังคม–นิเวศที่ฝังอยู่ในชุมชนอย่างต่อเนื่อง เกิดเป็นเครือข่ายผู้ดูแลระบบนิเวศระดับประเทศที่สามารถรักษาผลลัพธ์ของการฟื้นฟู ลดการเสื่อมโทรม และเพิ่มความยืดหยุ่นของทั้งภูมิทัศน์และชุมชนไปพร้อมกัน 

Action Layer