Situation

ภูมิทัศน์ลุ่มน้ำของประเทศไทยกำลังเผชิญกับการหยุดชะงักของความสัมพันธ์ตามธรรมชาติระหว่างป่า ดิน น้ำผิวดิน น้ำใต้ดิน และความชื้นในบรรยากาศ การเสื่อมโทรมของป่า การอัดแน่นของดิน การสูญเสียพื้นที่ชุ่มน้ำและแหล่งกักเก็บน้ำขนาดเล็ก การเปลี่ยนแปลงเส้นทางการระบายน้ำ และการขาดความต่อเนื่องของระบบนิเวศ ล้วนลดความสามารถของภูมิทัศน์ในการกักเก็บ หมุนเวียน และค่อย ๆ ปลดปล่อยน้ำ ส่งผลให้ความเสี่ยงทั้งภัยแล้งและน้ำท่วมเพิ่มขึ้น 

Shift

เปลี่ยนจากการบริหารจัดการป่า น้ำ และพื้นที่เกษตรแบบแยกส่วน ไปสู่ การฟื้นวงจรป่า–น้ำ–ความชุ่มชื้นในฐานะกระบวนการทางนิเวศเดียวกัน โดยใช้ป่า ดิน พื้นที่ชุ่มน้ำ พืชพรรณ และเส้นทางน้ำตามธรรมชาติ เป็นกลไกในการฟื้นความสามารถของภูมิทัศน์ในการกักเก็บน้ำ การซึมลงดิน การคายระเหย และการหมุนเวียนความชื้น 

Advantage

การฟื้นวงจรธรรมชาติจะช่วยเพิ่มการซึมผ่านและการกักเก็บน้ำในภูมิทัศน์ เพิ่มความชุ่มชื้นในดิน ช่วยรักษาการไหลของน้ำในลำน้ำ ลดการไหลบ่าของน้ำอย่างรวดเร็ว ลดความรุนแรงของสภาพอากาศระดับจุลภูมิอากาศ และเพิ่มความยืดหยุ่นของระบบนิเวศตั้งแต่พื้นที่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ 

Additional Structural Advantage

กรอบระดับประเทศสามารถบูรณาการข้อมูลอุทกวิทยาลุ่มน้ำ การฟื้นฟูป่า การฟื้นฟูดิน การอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ การกักเก็บน้ำในภูมิทัศน์ การเชื่อมต่อพื้นที่ระบบนิเวศ และข้อมูลสภาพภูมิอากาศเข้าด้วยกันเป็นสถาปัตยกรรมการจัดการเชิงพื้นที่เดียว ทำให้มาตรการฟื้นฟูแต่ละส่วนสามารถเสริมพลังซึ่งกันและกัน แทนการดำเนินงานแบบโครงการแยกส่วน 

Implication

การฟื้นฟูป่าจะไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงการ “เพิ่มจำนวนต้นไม้” แต่จะถูกยกระดับเป็นกลไกในการฟื้นระบบควบคุมน้ำเชิงนิเวศของประเทศ ซึ่งช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นของลุ่มน้ำต่อภัยแล้ง น้ำท่วม ความร้อน และความแปรปรวนของปริมาณฝนที่เพิ่มขึ้น  

Action Layer